راه مبارزه با پندارگرايى
تنها سؤالى كه در اينجا باقى ميماند اين است كه ما چگونه مىتوانيم خود و جامعه را از اين عادت زشت و نكبتبار و عواقب دردناك آن رهايى بخشيم .
پاسخ اين سؤال نياز به بحث طولانى دارد ولى به عنوان يك دستور العمل فشرده بايد به نكات زير توجه كرد :
الف - بايد عواقب دردناك اين عمل را از طرق مختلف پى در پى به مردم گوشزد كرد و از آنها خواست كه در آثار شوم پيروى از غير علم بينديشند .
ب - بايد طرز تفكر و جهان بينى اسلامى را در انسانها زنده كرد تا بدانند خداوند در همه حال مراقب آنها است ، او سميع و بصير است و حتى از افكار ما آگاه است يَعْلَمُ خائِنَةَ الأَعْيُنِ وَما تُخْفِي الصُّدُورُ ( سوره غافر آيه 19 ) : « هر سخنى مىگوئيم ثبت و ضبط مىشود و هر گامى برمىداريم در حساب ما نوشته مىشود ، و مسئول تمام اعمال و قضاوتها و اعتقادات خود هستيم .
ج - بايد سطح رشد فكرى را بالا برد چرا كه پيروى از غير علم غالبا كار عوام ساده لوح و افراد ناآگاه است كه با شنيدن يك شايعه بىاساس فورا به آن مىچسبند و داورى مىكنند ، و الگوى كار خود را از آن مىگيرند .
2 - متكبر مباش !
آيه بعد به مبارزه با كبر و غرور برخاسته و با تعبير زنده و روشنى مؤمنان را از آن نهى مىكند ، روى سخن را به پيامبر ص كرده ، مىگويد : « در روى زمين از روى كبر و غرور ، گام برمدار » ( * ( وَلا تَمْشِ فِي الأَرْضِ مَرَحاً ) * ) ( 1 ) .
« چرا كه تو نمىتوانى زمين را بشكافى ! و طول قامتت به كوهها نمىرسد » !
هامش
( 1 ) « مرح » ( بر وزن فرح ) به معنى شدت خوشحالى در برابر يك موضوع باطل و بى اساس است .