از اين آيات و احاديث كه از پيامبر ص و ائمه هدى ع نقل شده است روشن مىشود كه اسلام چگونه چشم و گوش انسان را مسئول مىشمرد ، تا نبيند نگويد ، تا نشنود قضاوت نكند ، و بدون تحقيق و علم و يقين نه به چيزى معتقد شود ، نه عمل كند و نه داورى نمايد .
پيروى از گمان و حدس و تخمين و شايعات و هر آنچه غير از علم و يقين است ، خطرات بزرگى براى فرد و جامعه ايجاد مىكند كه هر كدام به تنهايى ضايعات بزرگى دارد از جمله :
1 - تكيه بر غير علم سرچشمه پايمال شدن حقوق افراد و يا دادن حق به غير مستحق است .
2 - پيروى از غير علم ، آبروى افراد آبرومند را به خطر مىاندازد و خدمتگزاران را دلسرد مىكند .
3 - اعتماد بر غير علم ، بازار شايعات و شايعه سازان را داغ و پر رونق مىكند .
4 - پيروى از غير علم ، روحيه تحقيق و كنجكاوى را از انسان گرفته و او را فردى زود باور و ساده انديش بار مىآورد .
5 - پيروى از غير علم ، روابط گرم و دوستانه را در خانه و بازار و مركز كار و همه جا به هم زده و مردم را نسبت به يكديگر بدبين مىسازد .
6 - پيروى از غير علم ، استقلال فكرى ما را از بين مىبرد و روح را براى پذيرش هر گونه تبليغات مسموم آماده مىسازد .
7 - پيروى از غير علم سرچشمه قضاوتهاى عجولانه و انتخابهاى فورى ، در مورد همه كس و همه چيز است كه اين خود مايه انواع ناكاميها و پشيمانيها است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 120
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٠