و به دنبال آن « هفتمين » برنامه حقجويان را با اين عبارت بيان مىكند « آنها كسانى هستند كه از آنچه به آنان روزى دادهايم در پنهان و آشكار انفاق مىكنند » ( * ( وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَعَلانِيَةً ) * ) .
تنها در اين آيه نيست كه مساله انفاق يا زكات ، به دنبال نماز قرار مىگيرد ، در بسيارى از آيات قرآن اين ترادف به چشم مىخورد ، چرا كه يكى پيوند انسان را با « خدا » و ديگرى پيوند او را با « خلق » محكم مىكند .
در اينجا توجه به جمله « * ( مِمَّا رَزَقْناهُمْ ) * » كه هر گونه موهبتى را اعم از مال ، علم ، قدرت ، موقعيت و نفوذ اجتماعى و غير آن را شامل مىشود لازم است ، چرا كه انفاق نبايد يك بعدى باشد بلكه در تمام ابعاد و همه مواهب انجام گيرد .
تعبير به « * ( سِرًّا وَعَلانِيَةً ) * » ( پنهان و آشكار ) اشاره ديگرى به اين واقعيت است كه آنها در انفاقهاى خود به كيفيتهاى آن نيز نظر دارند ، چرا كه گاهى اگر انفاق پنهانى صورت گيرد بسيار مؤثرتر است ، و اين در مواردى است كه حفظ حيثيت طرف چنين ايجاب مىكند و يا نسبت به انفاق كننده كه مصون از ريا و نشان دادن عمل به ديگران باشد و گاه اگر آشكار انجام گيرد اثرش وسيعتر و بيشتر خواهد بود ، و اين در مواردى است كه باعث تشويق ديگران به اين كار خير و تاسى و اقتدا به او شود و يك عمل خير او سبب دهها يا صدها يا هزاران كار خير مشابه گردد .
و از اينجا روشن مىشود كه قرآن در انجام يك عمل مثبت آن چنان باريك بين است كه تنها به اصل كار توجه نمىكند ، بلكه تاكيد دارد كه هم اصل عمل خير باشد و هم كيفيت انجام آن ( در مواردى كه يك كار ممكن است با كيفيات مختلفى انجام گيرد ) .
بالآخره « هشتمين » و آخرين برنامه آنها اين است كه « آنها بوسيله » حسنات « ، » سيئات « خود را از ميان مىبرند » ( * ( وَيَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ ) * ) .
به اين معنى كه به هنگام ارتكاب يك گناه و لغزش ، تنها به پشيمان شدن
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 190
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٠