به كار رفته است روشن مىشود كه درست به همان معنى خوف به كار رفته و به صورت مرادف با آن استعمال شده است .
در اينجا يك سؤال پيش مىآيد و آن اينكه آيا ترس از پروردگار چيزى جز ترس از حساب و مجازات او هست ، با اينحال چه تفاوتى ميان « * ( يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ) * » و « * ( يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ ) * » وجود دارد ؟
پاسخ اين است كه ترس از خداوند الزاما هميشه به معنى ترس از مجازات و حساب او نيست ، بلكه عظمت مقام او و احساس سنگين بودن وظيفه بندگى ( حتى بدون توجه به مجازات و كيفر ) در دلهاى افراد با ايمان خود به خود ايجاد يك نوع حالت ترس و وحشت مىكند ، ترسى زائيده ايمان و آگاهى از عظمت خدا و احساس مسئوليت در برابر او ( آيه 28 فاطر ممكن است اشاره به همين معنى باشد ) .
سؤال ديگرى كه در اينجا پيش مىآيد در رابطه با سوء الحساب است ، آيا براستى در قيامت به هنگام محاسبه اعمال افراد ، « بد حسابى » وجود دارد ؟ ! پاسخ اين سؤال را در چند آيه قبل كه عين اين كلمه به كار رفته بود ، بيان كرديم و گفتيم : منظور از آن رسيدگى دقيق و بدون گذشت و حساب كردن تمام جزئيات و به اصطلاح مو را از ماست كشيدن مىباشد ، و حديث جالبى نيز در همين زمينه وارد شده بود كه در آنجا بيان شد .
و همانگونه كه در آنجا گفتيم اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور از « * ( سُوءَ الْحِسابِ ) * » ، محاسبه توام با سرزنش و توبيخ باشد ، و بعضى سوء الحساب را به معنى سوء الجزاء يعنى پاداش بد تفسير كردهاند همانگونه كه مىگوئيم حساب فلان كس را كف دستش بگذار يعنى مجازاتش كن .
اين احتمال را نيز داديم كه سوء الحساب ، يك مفهوم جامع داشته باشد و همه اين معانى را شامل شود .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 187
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٧