2 - شهريان باديه نشين
گر چه « اعرابى » به معنى باديه نشين است ، ولى در اخبار و روايات اسلامى مفهوم وسيعترى پيدا كرده ، و به تعبير ديگر مفهوم اسلامى آن با منطقه جغرافيايى بستگى ندارد بلكه با طرز تفكر و منطقه فكرى مربوط است : آنها كه دور از آداب و سنن و تعليم و تربيت اسلامى هستند - هر چند شهرنشين باشند - اعرابيند ، و باديه نشينان آگاه و آشنا به آداب و سنن اسلامى اعرابى نيستند .
حديث مشهور
من لم يتفقه منكم فى الدين فهو اعرابى
: هر كس از شما از دين و آئين خود آگاه نشود ، اعرابى است « كه از امام صادق ع نقل شده گواه روشن بر گفتار فوق است ( 1 ) .
در خبر ديگرى مىخوانيم
من الكفر التعرب بعد الهجرة
: « تعرب بعد از هجرت از شعب كفر است » .
و نيز از على ع در نهج البلاغه نقل شده كه گروهى از اصحاب عصيانگرش را مخاطب ساخته فرمود : « و اعلموا انكم صرتم بعد الهجرة اعرابا » : بدانيد شما بعد از هجرت ، اعرابى شديد ! ( 2 ) .
در دو حديث فوق اعرابى شدن نقطه مقابل « هجرت » قرار داده شده ، و با توجه به اينكه مفهوم وسيع هجرت نيز جنبه مكانى ندارد بلكه اساس آن انتقال فكر از محور كفر به محور ايمان است معنى اعرابى بودن نيز روشن مىشود ، يعنى بازگشت از « آداب و سنن اسلامى » به « آداب و سنن جاهليت » .
3 - در آيات فوق در باره باديه نشينان با ايمان خوانديم كه آنها انفاق خود را مايه « قرب » به خدا مىدانند ، مخصوصا اين كلمه به صورت جمع و « قربات »
هامش
( 1 ) تفسير نور الثقلين جلد 2 صفحه 254 .
( 2 ) نهج البلاغه خطبه قاصعه صفحه 192 .