دوائر جمع « دائره » و معنى آن معروف است ، ولى به حوادث سخت و دردناك كه انسان را احاطه مىكند ، عرب نيز دائره و در حال جمعى « دوائر » مىگويد .
در واقع آنها افرادى تنگ نظر و بخيل و حسودند ، بخل آنها سبب مىشود كه هر گونه خدمت مالى را در راه خدا غرامت بپندارند ، و حسادتشان موجب اين مىشود كه هميشه در انتظار بروز مشكلات و گرفتاريها و مصائب براى ديگران باشند سپس اضافه مىكند آنها نبايد در انتظار بروز مشكلات و نزول بلاها بر شما باشند چرا كه اين مشكلات و ناكاميها و بدبختيها تنها به سراغ اين گروه منافق بىايمان و جاهل و نادان و تنگ نظر و حسود مىرود « ( * ( عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ ) * ) ( 1 ) سرانجام آيه را با اين جمله كه » خداوند شنوا و دانا است « پايان مىدهد ( * ( وَاللَّه سَمِيعٌ عَلِيمٌ ) * ) .
هم سخنان آنها را مىشنود و هم از نيات و مكنون ضمير آنها آگاه است .
و در آخرين آيه به گروه دوم يعنى مؤمنان با اخلاص باديه نشين اشاره كرده مىگويد : « گروهى از اين عربهاى باديه نشين كسانى هستند كه ايمان به خدا و روز رستاخيز دارند » ( * ( وَمِنَ الأَعْرابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّه وَالْيَوْمِ ) * الآخر ) .
به همين دليل هيچگاه انفاق در راه خدا را غرامت و زيان ، نمىدانند ، بلكه با توجه به پاداشهاى وسيع الهى در اين جهان و سراى ديگر ، « اين كار را وسيله نزديكى به خدا و مايه توجه و دعاى پيامبر ص كه افتخار و بركت بزرگى است مىدانند » ( * ( وَيَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ قُرُباتٍ عِنْدَ اللَّه وَصَلَواتِ الرَّسُولِ ) * ) .
در اينجا خداوند اين طرز فكر آنها را با تاكيد فراوان تصديق مىكند و
هامش
( 1 ) از جمله « * ( عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ ) * » معنى حصر استفاده مىشود ، يعنى منحصرا حوادث سوء دامان آنها را مىگيرد ، و اين استفاده حصر به خاطر آنست « عليهم » كه به جاى خبر است بر مبتدا مقدم داشته شده است .