مهدى مرقوم داشتهايد ، با شما اختلاف نظر داريم . شما اعتقاد نداريد كه مهدى موعود ويژگىهايى دارد كه در بين ديگر افراد ، غير پيامبران ، منحصر به فرد باشد ؟ در حالى كه در احاديث نبوى نشانههايى آمده است كه چگونگى شخصيت مهدى را بهطور روشن متمايز مىسازد . شما بر چه اساس از روايتهاى مندرج در اين خصوص ، چشمپوشى مىكنيد ؟
پاسخ : روايتهاى مذكور در كتب حديث ، دربارهء ظهور مهدى از سوى بزرگان علم حديث بهشدت مورد انتقاد قرار گرفته است ، تا آنجا كه حتى برخى نيز منكر ظهور مهدى شدهاند . از كتابهاى اهل رجال چنين برمىآيد كه روايان اين احاديث ، اكثراً از اهل سنّت نيستند .
همچنين از نظر تاريخى روشن است كه فرقههاى گوناگون در تاريخ اسلام براى مقاصد سياسى و فرقهاى خود ، از اين احاديث استفاده كرده و كوشيدهاند نشانههاى مذكور در آنها را بر يكى از مردان خود منطبق سازند . از خلال آنچه بيان كردهام ، به اين نتيجه رسيدهام كه اين روايات تا مرز خبر در ظهور مهدى صحيح است ، ولى به گمان من اغلب آنچه در نشانههاى تفصيلى مهدى آمده صحت ندارد . شايد افرادى كه در اين كار منافعى داشتهاند بعدها آنها را به سخنان پيامبر صلى الله عليه و آله افزودهاند . از اين رو ، اگر كتابهاى مدّعيان مهدويّت در دورانهاى گوناگون را بررسى كنيم ، خواهيم فهميد كه اين روايتهاى ضعيف دستمايهء عمدهء فتنهها و بدعتهايى كه بر ضد اسلام برانگيختهاند ، در اختيار آنان گذارده است .
من پس از تأمل طولانى در كليهء پيشگويىهاى پيامبر صلى الله عليه و آله ، به اين مطلب رسيدهام كه پيامبر صلى الله عليه و آله در آنها دربارهء اتفاقاتى كه در آينده روى مىدهد ، نشانههاى مفصّلى ، آنگونه كه در احاديث ظهور مهدى بيان شده ، بيان نمىكنند . روش كار ايشان نشانههاى اصلى را بيان مىكرده ، نه اين كه به جزئيّات امر بپردازد .
پرسش : در كتاب موجز تاريخ تجديدالدين و احيائه ضرورت قيام مهدى را مىپذيريد ، ولى مأموريّت مهدى چيست كه ايشان به سبب تحقّق آن ، مبعوث مىشوند ؟ شما تلاش كردهايد آن را با واژههاى جديد بيان كنيد ، بىآنكه از آنچه از پيامبر صلى الله عليه و آله در اين باره نقل شده ، آن را اثبات نمائيد ؟ بنابراين پسنديده است كه در پرتو
مصلح جهانى از ديدگاه شيعه و اهل سنت (فارسى) — صفحة 265
مساهمون: خسرو شاهى
ص٢٦٥