واپسين سالهاى قرن چهاردهم هجرى بگويد : « ولى علماى متقدم اغلب نسبت به گويندگان ، حسن ظن دارند و از فرد با ايمان بعيد مىدانند كه عمداً مطلبى را به دروغ به پيامبر صلى الله عليه و آله نسبت دهد ، از اينرو احاديث گوناگون ، مختلف و متضاد دربارهء مهدى آوردهاند . . . و شوكانى ، پنجاه حديث از آنها را نقل نموده است . سفارينى هم آنها را در لوائح الانوار آورده و ابن كثير هم در النهايه ، بسيارى از آنها را ذكر نموده است . . . »
اين انتقادگر علماى متقدم كه در پايان قرن چهاردهم پيدا شده ، در همين سخنان خود آشكارا نشان داده است كه ميان متقدّم و متأخر تميز قائل نمىشود ، زيرا وى به « سفارينى » نسبت داده كه در كتاب لوائح الانوار احاديث مهدى را از « شوكانى » نقل نموده است ، حال آنكه ولادت « سفارينى » در سال 1114 هجرى و وفات وى در 1188 هجرى بوده ، اما « شوكانى » در سال 1173 هجرى به دنيا آمده و در سال 1250 هجرى فوت نموده است . سفارينى در اول كتاب لوامع الانوار البهيّه مىگويد : در سال 1173 هجرى بعضى دوستان از وى درخواست نمودند تا مسائل اعتقادى بنيادين « اهل اثر » را به نظم بياورد . وى نيز آنها را در دويست و بيست و اندى به نظم آورد و نام « الدرّة المضيئة فى عقد أهل الفرقة المرضيّه » بر آن اطلاق نمود . سپس اين دوستان از وى خواستند كه اين نظم را شرح نمايد . او هم در كتاب لوامع الانهار البهيّه به شرح آنها پرداخت ! روشن است كه « سفارينى » در همان سال ولادت « شوكانى » نظم « الدرّة المضيئه » را آغاز و پس از فراغت از نظم ، در كتاب لوامع الانوار البهيّه به شرح آن پرداخته است كه شيخ ابن محمود ادعا مىكند است وى در همين كتاب احاديث مهدى را از شوكانى نقل نموده است ! يعنى در آن هنگام كه « سفارينى » سرگرم تأليف كتاب لوامع الانهار البهيّه بود سن شوكانى هنوز به پانزده سالگى نرسيده بود ! علاوه بر آن ، و يكى از آنان در سرزمين « شام » و ديگرى در « يمن » بود خلاصه كلام اين است كه جاى شگفتى بسيار دارد كه شيخ « ابن محمود » سفارينى را در زمان پس از شوكانى قرار مىدهد و از آن شگفت آورتر اينكه ادعا مىكند « سفارينى » در كتاب لوامع الانوار البهيّه احاديث مهدى را از شوكانى نقل نموده است . ! !
در مورد اشاره وى به اينكه علماى پيشين ، احاديث متضاد بسيارى ، درباره
مصلح جهانى از ديدگاه شيعه و اهل سنت (فارسى) — صفحة 242
مساهمون: خسرو شاهى
ص٢٤٢