همانطور كه در بالا گفته شد ، امانت منحصر به اموالى كه مردم به يكديگر مىسپارند نيست ، بلكه دانشمندان نيز در جامعه امانتدارانى هستند كه موظفند حقايق را كتمان نكنند ، حتى فرزندان انسان امانتهاى الهى هستند كه اگر در تعليم و تربيت آنان كوتاهى شود ، خيانت در امانت شده ، و از آن بالاتر وجود و هستى خود انسان و تمام نيروهايى كه خدا به او داده است امانت پروردگارند كه انسان موظف است در حفظ آنها بكوشد ، در حفظ سلامت جسم و سلامت روح و نيروى سرشار جوانى و فكر و انديشه كوتاهى نكند و لذا نمىتواند دست به انتحار و يا ضرر به - خويشتن بزند ، حتى از بعضى از احاديث اسلامى استفاده مىشود كه علوم و اسرار و ودايع امامت كه هر امامى بايد به امام بعد بسپارد در آيه فوق داخل است ( 1 ) .
قابل توجه اينكه در آيه فوق ، مسئله « اداى امانت » ، بر « عدالت » ، مقدم داشته شده ، اين موضوع شايد به خاطر آن است كه مسئله عدالت در داورى ، هميشه در برابر خيانت لازم مىشود ، زيرا اصل و اساس اين است كه همه مردم امين باشند ، ولى اگر فرد يا افرادى از اين اصل منحرف شدند نوبت به عدالت مىرسد كه آنها را به وظيفه خود آشنا سازد .
اهميت امانت و عدالت در اسلام
در منابع اسلامى به قدرى در باره اين موضوع تاكيد شده كه در مورد ساير احكام كمتر ديده مىشود ، احاديث كوتاه زير روشنگر اين واقعيت است :
1 - از امام صادق ع نقل شده كه فرمود :
لا تنظروا الى طول ركوع الرجل و سجوده فان ذلك شىء اعتاده فلو تركه استوحش و لكن انظروا الى صدق حديثه و اداء امانته
: « ( تنها ) نگاه به ركوع و سجود طولانى افراد نكنيد ، زيرا ممكن است
هامش
( 1 ) - نور الثقلين جلد اول صفحه 496 .