داشت از نفوذ اجتماعى و سياسى برادرزاده خود به نفع شخص خويش استفاده كند ) ولى پيامبر ص بر خلاف اين تقاضا پس از تطهير خانه كعبه از لوث بتها در خانه را بست و كليد را به « عثمان بن طلحه » تحويل داد ، در حالى كه آيه مورد بحث را تلاوت مىنمود * ( إِنَّ اللَّه يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأَماناتِ إِلى أَهْلِها ) * . . . ( 1 )
تفسير :
دو قانون مهم اسلامى
آيه فوق گرچه همانند بسيارى از آيات در مورد خاصى نازل شده ولى بديهى است يك حكم عمومى و همگانى از آن استفاده مىشود ، و صريحا مىگويد :
« خداوند به شما فرمان ميدهد كه امانتها را به صاحبان آنها بدهيد . »
روشن است امانت معنى وسيعى دارد و هر گونه سرمايه مادى و معنوى را شامل مىشود و هر مسلمانى طبق صريح اين آيه وظيفه دارد كه در هيچ امانتى نسبت به هيچكس ( بدون استثناء ) خيانت نكند ، خواه صاحب امانت ، مسلمان باشد يا غير مسلمان ، و اين در واقع يكى از مواد « اعلاميه حقوق بشر در اسلام » است كه تمام انسانها در برابر آن يكسانند ، قابل توجه اينكه در شان نزول فوق ، امانت تنها يك امانت مادى نبود و طرف آن هم يك نفر مشرك بود .
در قسمت دوم آيه ، اشاره به دستور مهم ديگرى شده و آن مسئله « عدالت در حكومت » است .
آيه مىگويد خداوند نيز به شما فرمان داده كه به هنگامى كه ميان مردم قضاوت و حكومت مىكنيد ، از روى عدالت حكم كنيد
هامش
( 1 ) - بعضى از مفسران معتقدند كه آيه قبل از فتح مكه نازل شده و شان نزول فوق را صحيح نميدانند ولى چه شان نزول فوق صحيح باشد چه نباشد ، تاثيرى در قانون مهمى كه از آيه استفاده مىشود ندارد .