( * ( وَإِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ ) * ) .
سپس براى تاكيد اين دو فرمان مهم ميگويد : « خداوند پند و اندرزهاى خوبى بشما ميدهد » ( * ( إِنَّ اللَّه نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِه ) * ) باز تاكيد مىكند و مىگويد : « در هر حال خدا مراقب اعمال شما است ، هم سخنان شما را مىشنود و هم كارهاى شما را مىبيند » ( * ( إِنَّ اللَّه كانَ سَمِيعاً بَصِيراً ) * ) اين قانون نيز ، يك قانون كلى و عمومى است و هر نوع داورى و حكومت را چه در امور بزرگ و چه در امور كوچك بوده باشد شامل مىشود ، تا آنجا كه در احاديث اسلامى مىخوانيم : روزى دو كودك خردسال ، هر كدام خطى نوشته بود ، و براى داورى در ميان آنها و انتخاب بهترين خط به حضور امام حسن ع رسيدند ، على ع كه ناظر اين صحنه بود فورا به فرزندش گفت :
يا بنى انظر كيف تحكم فان هذا حكم و اللَّه سالك عنه يوم القيامة !
« فرزندم ! درست دقت كن ، چگونه داورى مىكنى ، زيرا اين خود يك نوع قضاوت است و خداوند در روز قيامت در باره آن از تو سؤال مىكند ! » ( 1 ) اين دو قانون مهم اسلامى ( حفظ امانت و عدالت در حكومت ) زيربناى يك جامعه سالم انسانى است و هيچ جامعه اى خواه مادى يا الهى بدون اجراى اين دو اصل ، سامان نمىيابد .
اصل اول مىگويد : اموال ، ثروتها ، پستها ، مسئوليتها ، سرمايههاى انسانى ، فرهنگها و ميراثهاى تاريخى همه امانتهاى الهى است كه بدست افراد مختلف در اجتماع سپرده مىشود ، و همه موظفند كه در حفظ اين امانات و تسليم كردن آن به - صاحبان اصلى آن بكوشند ، و به هيچ وجه در اين امانتها خيانت نشود .
از طرفى هميشه در اجتماعات ، برخوردها و تضادها و اصطكاك منافع وجود دارد كه بايد با حكومت عادلانه ، حل و فصل شود تا هر گونه تبعيض و امتياز نابجا و ظلم و ستم از جامعه برچيده شود .
هامش
( 1 ) - تفسير مجمع البيان جلد سوم صفحه 64 .