اين تعبير ( * ( تِلْكَ حُدُودُ اللَّه ) * ) در چندين مورد از آيات قرآن مجيد آمده است ، و همه آنها بعد از بيان يك سلسله از احكام و مقررات اجتماعى است ، مثلا در آيه 187 بقره بعد از اعلام ممنوعيت آميزش جنسى در اعتكاف و احكامى در باره روزه ، و در آيات 229 و 230 بقره و آيه 10 سوره طلاق بعد از بيان قسمتى از احكام طلاق و در آيه 4 سوره مجادله بعد از بيان كفاره « ظهار » آمده است . در تمام اين موارد احكام و قوانينى وجود دارد ، كه تجاوز از آنها ممنوع است ، و به همين جهت به عنوان مرز الهى شناخته شدهاند . ( 1 )
* ( وَمَنْ يُطِعِ اللَّه وَرَسُولَه يُدْخِلْه جَنَّاتٍ ) * . . .
پس از اشاره به اين قسمت از حدود و مرزهاى الهى ، مىفرمايد : « كسانى كه خداوند و پيامبر را اطاعت كنند ، و اين مرزها را محترم شمارند ، به طور جاودان در باغهايى از بهشت خواهند بود ، كه آب از پاى درختان آنها قطع نمىگردد . در پايان آيه مىفرمايد : اين رستگارى و پيروزى بزرگى است ( * ( وَذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ) * ) * ( وَمَنْ يَعْصِ اللَّه وَرَسُولَه وَيَتَعَدَّ حُدُودَه يُدْخِلْه ناراً خالِداً فِيها ) * . . .
اين قسمت نقطه مقابل كسانى را بيان مىكند كه در آيه قبل به آنها اشاره شد : « آنها كه نافرمانى خدا و پيامبر كنند و از مرزها تجاوز نمايند جاودانه در آتش خواهند بود » .
البته مىدانيم تنها معصيت خداوند ( هر چند گناه كبيره باشد ) موجب خلود و عذاب جاودانى ، نيست ، بنا بر اين منظور از آيه فوق ، كسانى هستند كه از روى طغيان و سركشى و دشمنى و انكار آيات الهى ، حكم خدا را زير پا مىگذارند ، و در حقيقت ايمان به خدا و روز بازپسين ندارند ، و با توجه به اينكه « حدود » جمع است ، و تمام قوانين الهى را شامل مىشود ، اين معنى بعيد به نظر نمىرسد ،
هامش
( 1 ) - در باره تفسير « حدود اللَّه » در جلد دوم اين تفسير صفحه 121 بحث بيشترى آمده است .