ارث ، اين آيه را نسخ كرده ( 1 ) .
بر هر حال ، از كلمات بزرگان استفاده مىشود كه عده وفات در زمان جاهليت يك سال بوده و رسوم خرافى و شاقى براى زن در اين مدت قائل بودند ، اسلام در آغاز ، آن رسوم خرافى را از بين برد ، ولى عده وفات را در مدت يك سال تثبيت كرد ، سپس آن را به چهار ماه و ده روز تبديل نمود ، و تنها زينت كردن و آرايشهاى مختلف را در اين مدت براى زن ممنوع شمرد .
از گفته « فخر رازى » استفاده مىشود كه معروف ميان مفسرين اهل سنت نيز همين است كه آيه فوق ، به وسيله آيات ارث و عده چهار ماه و ده روز ، منسوخ شده است ( 2 ) .
ولى اگر اجماع و اتفاق علما و روايات متعدد در اين زمينه نبود ، ممكن بود گفته شود ، بين اين آيات تضادى وجود ندارد ، عده چهار ماه و ده روز ، يك حكم الهى است ، اما نگهدارى عده تا يك سال و ماندن در خانه شوهر و استفاده از نفقه او يك حق است ، يعنى به زن اين حق داده مىشود كه اگر مايل باشد تا يك سال در خانه شوهر متوفاى خود بماند و هزينه زندگى او طبق وصيت شوهر در تمام اين مدت پرداخت شود ، و اگر مايل نبود مىتواند بعد از چهار ماه و ده روز از خانه شوهر بيرون رود ، يا اقدام به ازدواج نمايد و در عين حال طبعا هزينه زندگى او از مال شوهر سابق قطع خواهد شد .
ولى با توجه به روايات متعددى كه از طرق اهل بيت ع نقل شده و شهرت حكم نسخ يا اتفاق علما بر آن ، قبول چنين تفسيرى ممكن نيست ، هر چند با ظواهر آيات قابل تطبيق باشد .
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، جلد 1 و 2 صفحه 345 ذيل آيه مورد بحث .
( 2 ) تفسير كبير ، جلد 6 صفحه 158 .