آيه 47 و 59 - سوره انعام آيه 73 - سوره نحل آيه 40 - سوره مريم آيه 35 - سوره يس آيه 82 و غير اينها .
اين جمله از اراده تكوينى خداوند و حاكميت او در امر خلقت سخن مىگويد .
توضيح اينكه : منظور از جمله « * ( كُنْ فَيَكُونُ ) * » ( موجود باش آن هم فورا موجود مىگردد ) اين نيست كه خداوند يك فرمان لفظى با معنى « موجود باش » صادر مىكند ، بلكه منظور اين است هنگامى كه اراده او به وجود چيزى تعلق مىگيرد ، خواه بزرگ باشد يا كوچك ، پيچيده باشد يا ساده ، به اندازه يك اتم باشد يا به اندازه مجموع آسمانها و زمين ، بدون نياز به هيچ علت ديگرى تحقق مىيابد ، و ميان اين اراده و پيدايش آن موجود حتى يك لحظه نيز فاصله نخواهد بود .
اصولا زمانى در اين وسط نمىتواند قرار گيرد ، و به همين دليل حرف « فاء » ( در جمله فيكون ) كه معمولا براى تاخير زمانى توام با اتصال است در اينجا فقط به معنى تاخير رتبه اى است ( آن گونه كه در فلسفه اثبات شده كه معلول از علت خود متاخر است نه تاخر زمانى بلكه تاخر رتبه اى - دقت كنيد ) .
اشتباه نشود منظور اين نيست كه هر چه خدا اراده كند در همان لحظه موجود مىشود ، بلكه منظور اين است هرطور اراده كند همانطور موجود مىشود .
فى المثل اگر اراده كند : آسمانها و زمين در شش دوران به وجود آيند مسلما بى كم و كاست در همين مدت موجود خواهند شد ، و اگر اراده كند در يك لحظه موجود شوند همه در يك لحظه موجود خواهند شد ، اين تابع آن است كه او چگونه اراده كند و چگونه مصلحت بداند .
و يا مثلا هنگامى كه خداوند اراده كند جنينى در شكم مادر درست نه ماه و نه روز دوران تكامل خود را طى كند ، بدون يك لحظه كم و زياد انجام مىيابد ،
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 419
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤١٩