فقط به خود شخص متعصب بر مىگردد و هيچ ضررى براى جامعه كه در آن زندگى مىكند ، وارد نمىسازد ، بايد با اين پديدهء بيمارگونه براى نجات دادن شخص مبتلا به آن ، از راه معالجات ارشادى و روانپزشكى اقدام نمود و نگذاشت شخصيت اين بيمارگونه با ابتلاء به پديدهء مزبور مختل گردد و اين يك وظيفه براى حكومت و جامعه و هر كس كه توانايى انجام آن را دارد ، مسلم است .
گروه دوم - از قضاياى مباح بلكه خوب و شايسته كه مورد تعصب قرار مىگيرند ، قضايايى هستند كه با اين كه آنها ذاتا قبيح و شر و پليد نيستند ، ولى خود پديدهء تعصب در باره آنها ، موجب سوء تفاهمها و اختلالات فرهنگى مىباشد . مانند وطن دوستى ، البته دوست داشتن وطن نه تنها مطلوب و شايسته است ، بلكه حتى در موقعيتهايى ممكن است حمايت از آن به حد ضرورت و لزوم برسد ، با اين حال ، اگر در موقعيتهاى عادى به حد تعصب افراطى برسد ، مثلا انسان همه ارزشها را در محور وطن خود قرار بدهد ، قطعى است كه نتايج ناشايستى را به بار مىآورد كه شرعا و عرفا و با نظر به همهء اصول عالى فرهنگهاى مفيد جوامع بشرى ممنوع و قبيح مىباشد . آيا آقاى مورتى نمىبايست به اين تحليل توجه داشته باشد 6 - ايده آلهايمان - اين شمارهء ششم از عوامل تمايلات تهاجمى است كه مورتى رهايى از آن را براى چاره جويى خصومتها و كينه توزيهاى بشرى پيشنهاد كرده است همه مىدانيم كه كلمهء ايده آل داراى معانى متعددى است كه در كتب لغت مطرح مىشود از آن جمله است : افكار ، آرزوى باطنى ، فلسفه يا فرضيه اى كه معتقد است افكار و تصورات صرفا زاييدهء حواس و محسوسات است ، بحث در تصورات ، مبحث فكريات ، خيال ، طرز تفكر ، سنخ فكرى ، نظر ، علم تصورات و انديشهها ، علم خيال ، هدف ، منظور ، هدف آرزوى مطلوب . بديهى است كه منظور نويسنده در اين مورد ( ايده آل بعنوان عوامل تمايلات تهاجمى ) آن اصول و آرمانها است كه هر انسانى براى زندگى يا
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 61
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٦١