گروه دوم
دلايلى كه مىگويد آسمانها از دود آفريده شده ، بسيار است :
1 . در قرآن مجيد آمده است : « ثُمَّ اسْتَوى إِلىَ السَّماءِ وَهِىَ دُخانٌ » « 1 » و به زودى خواهيم گفت كه مقصود از دود ، همان بخار مصطلح است . به ويژه اگر جملهء « وَهِىَ دُخانٌ » جمله مستأنفه باشد ، چنان كه پوشيده نيست !
2 . در كافى ، وافى ، بحارالانوار و غيره ، در باب خلقت آسمان از حضرت باقر عليه السلام روايت شده است كه در ضمن خبرى دربارهء خلقت آسمان فرمود :
كان كلُّ شيءٍ ماءاً ، و كان عَرْشُه عَلَى الماءِ . فأَمَرَاللَّهُ تعالى الماءَ فَاضطَرَمَ ناراً . ثمّ أَمَرَ النارَ فخَمَدَتْ فَارتَفَعَ مِن خُمودِها دُخانٌ ، فَخَلَقَ اللَّهُ السمواتِ مِن ذلك الدُخانِ ، و خَلَقَ الأرضَ من الرَمادِ ؛
همه چيز آب بود و آفرينش هم بر آب بود ، پس به فرمان خدا آتشى از آب افروخته شد و به فرمان ديگر ، آتش خاموش شد و از خاموش شدن آتش دودى بلند شد . پس خدا آسمانها را از آن دود آفريد و زمينها را از خاكستر به وجود آورد . « 2 » 3 . در تفسير قمى و غيره در ضمن خبر خلق آسمان است كه دود به فرمان خدا منجمد شد .
4 . در كافى ، وافى و بحارالانوار از حضرت باقر عليه السلام در خبر خلقت آسمانها روايت شده است كه فرمود :
حتى ثارَ مِنَ الماءِ دُخانٌ عَلى قَدْرِ ماشاءَ أن يَثُورَ ، فَخَلقَ مِن ذلك الدُخانِ سَماءاً صافِيةً - إلى أن قال : - ثمّ طَواها ، فَوَضَعَها فوقَ الأرضِ . . . ؛
تا اين كه برانگيخته شد از آب دودى ، به اندازهء كه خدا خواست ، پس آفريد از آن
هامش
( 1 ) . در آسمان استقرار يافت و آن دود بود . ( فصلت ، آيه 11 ) .
( 2 ) . اشاره به سرد شدن سديم است پس از افروخته شدن آن چنان كه لاپلاس فرانسوى نيز بدان معتقد است .