آن دود و زمينها را از آن گل به وجود آورد » « 1 » .
9 . در بحارالانوار و الدر المنثور از « حبه عرنى » روايت شده است كه گفت : روزى شنيدم حضرت على عليه السلام چنين قسم مىخورد : « سوگند به كسى كه آسمان را از دود و آب آفريد » « 2 » .
10 . در بحارالانوار ، عيون ، علل الشرائع و خصال در ضمن جوابهاى حضرت على عليه السلام به سؤالات مردشامى است : « اسم آسمان دنيا رفيعه است و آن دود است و آب » « 3 » .
11 . در تفسير قمى و غيره از حضرت رسول صلى الله عليه و آله روايت شده است كه در ضمن خبرى طويل فرمود : پس خدا فرستاد بادها را بر روى آب ، پس دودى از آن برخاست و بالاى كف بايستاد ! پس آفريد از دود آن آسمانهاى هفتگانه و از كف آن زمينهاى هفتگانه را آن گاه زمين را بر روى آب « 4 » .
12 . در بحارالانوار از ابن عباس و ابن مسعود روايت شده است :
إِنَّ اللَّهَ - عَزَّ وجلَّ - كان عَرشُه عَلى الماءِ - إلى أن قالا : - أَخرَجَ مِنَ الماءِ دُخاناً فَارتفَعَ فَوقَ الماءِ فَسَما عليه ، فَسمّاهُ سَماءاً ؛
به درستى كه عرش خدا بر آب بود و از آب دودى برآورد ، آن گاه آن دود در بالاى آب برآمد و بر آن بلندى گرفت و بدين مناسبت آن را « سماء » ناميد .
مسعودى هم خبر مزبور را در مروج الذهب نقل كرده است .
آنچه من از مجموع اخبار گذشته استفاده مىكنم اين است كه مقصود از دود ، همان
هامش
( 1 ) . اصل خبر : « فأَخرَجَ مِنَ الماءِ دُخاناً و طيناً و زَبَداً ، فَأمرَ الدُخانَ فَغَلى و سَما و نَما ، فَخَلَقَ منه السَمواتِ ، و خَلَقَ مِن الطينِ الأرضينَ » .
( 2 ) . متن خبر : والذي خَلَقَ السماءِ مِن دُخانٍ و ماءٍ .
( 3 ) . متن حديث : قال عليه السلام : و اسمُ السماءِ الدنيا رَفيعا و هي من دُخانٍ و ماءٍ .
( 4 ) . متن حديث : قال صلى الله عليه و آله : فأرسَلَ اللَّهُ الرِياحَ على الماءِ فَارتَفَع منه دُخانٌ ، و على فَوقِ الزَبَدِ ، فَخَلَقَ مِن دُخانِهِ السَمواتِ السَبعِ ، و خَلَقَ مِن زَبَدِه الأرضينَ السبعَ ، فَبَسَط الأرضَ عَلَى الماءِ .