كلمهء « فى » در اينجا به معناى « على » است مثل آيهء :
« وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِى جُذُوعِ النَّخْلِ » « 1 » ؛
اى على جذوعها ؛ البته شما را بر شاخههاى درختان خواهيم آويخت .
و در هر حال دلالت خبر مزبور بر تعدد زمينها ، روشن است .
گفتار هشتم : در كتاب بحارالانوار و ثواب الاعمال به سند قوى از حضرت باقر عليه السلام مروى است :
إِنَّ اللَّهَ عَزَّوجلَّ فَوّضَ الأَمرَ إلى مَلَكٍ مِنَ المَلائِكةِ ، فَخَلَقَ سَبْعَ أَرضينَ و أَشْياءَ . . . ؛
خدا كار آفرينش را واگذاشت به فرشتهاى از فرشتگان ، پس وى آفريد هفت آسمان و هفت زمين و چيزهايى . . . .
گفتار نهم : در كتاب بحارالانوار و الدرّ المنثور از « ابن عباس » روايت شده است :
خداوند آفريد از پشت اين زمين ، دريايى كه بر آن احاطه دارد و از عقب اين دريا ، كوهى كه « قاف » ناميده مىشود و آسمان دنيا بر روى آن وضع شده است ، پس آفريد در عقب اين كوه ، زمينى را آفريد كه هفت بار مانند زمين ماست سپس در عقب اين زمين دريايى آفريد كه محيط بر اين زمين است و همچنين تا هفت زمين و هفت دريا و هفت كوه « 2 » .
ظاهر اين خبر چنين مىرساند كه هفت زمين جدا از هم و هفت دريا و هفت كوه قاف است ، كه هر زمينى داراى يك درياى محيط و يك كوه قاف است و اين مطلبى است كه جز با آراى جديد سازگار نيست . و خدا را سپاس كه جز اينجانب كسى را نمىشناسم كه به چشمههاى روشنى كه از اين روايت و امثال آن جارى
هامش
( 1 ) . طه ، آيهء 71 .
( 2 ) . متن خبر : خَلَقَ اللَّهُ تعالى مِن وَراءِ هذهِ الأرضِ بَحْراً مُحيطاً بِها ثُمَّ خَلَقَ مِن وَراءِ ذلكَ جبلًا يُقال له : قاف . السماءُ الدنيا مُتَرَفْرَفَةُ عَليها ثمّ خَلَقَ مِن وراءِ ذلكَ الجَبلِ أرضاً مِثلَ تلك الأرضِ سَبعَ مرّاتٍ ثمّ خَلَقَ مِن وَراءِ ذلك بَحْراً مُحيطاً بِها و هكذا حتى عَدَّ سَبعَ أرضينَ وسَبعةَ أَبْحُرٍ و سَبعةَ أجْبُلٍ .