سه - « توصيف ارزشى علم » : 1 - وسيلهء محاسبه ايست كه حيات آدمى با آن محاسبه مىشود و زندگى با آن توجيه مىگردد . 2 - بوسيلهء علم است كه انسان در زندگى خود اطاعت خداوندى را بجاى مىآورد . 3 - نتيجهء نيكو پس از وفاتش به وجود مىآورد . 4 - علم حاكم و مال محكوم عليه است . 5 - مال اندوزان هلاك شدند ، در حالى كه در ظاهر زندهاند و صاحبان علم براى هميشه زندهاند . 6 - اجسام عينى آنان ناپديد ، ولى صورتهاى آنان در دلها موجود است . ( يا كميل ، معرفة العلم دين يدان به و به يكسب الإنسان الطَّاعة فى حياته و جميل الأحدوثة بعد وفاته و العلم حاكم و المال محكوم عليه . يا كميل ، هلك خزّان الأموال و هم أحياء و العلماء باقون ما بقى الدّهر : أعيانهم مفقودة و أمثالهم فى القلوب موجودة ( 1 ) چهار - « توصيف ارزشى انسانهاى رشد يافته » : 1 - خداوند با انديشههاى آنان مناجات دوستانه دارد . 2 - با عقول آنان گفتگو مىكند . 3 - همواره و بطور مستمرّ نور بيدارى در چشمان و گوشها و دلهاى آنان پرتو افكن است . 4 - مردم را به ايّام اللَّه روزهاى الهى تذكَّر مىدهند و آنانرا از مقام شامخ خداوندى بر حذر و به محاسبه وامىدارند . 5 - آنان بمنزلهء راهنمايان در بيابانهاى زندگى انسانها هستند . در بعضى از منابع ، حلم ( بردبارى و ظرفيّت ) بالاتر
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 184
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٨٤
هامش
( 1 ) ج 2 شمارهء 147 .