آرى ، على با فكر صائب و فطرت سالم و اخلاق بزرگ خود دريافته بود : هر نظامى كه هدف آن رفع نيازمندى از توده مردم و همه افراد نباشد ، كوچكترين ارزشى ندارد . و هر قانونى كه تفاوت و اختلاف طبقاتى غلط را از بين مردم جامعه برندارد ، پوچ و كشنده است . و آن سنتهاى اجتماعى كه جامعههايى بهوجود مىآورند كه در آنها گروهها و طبقههايى از مردم شكار و قربانى آن طبقه كوچك مىگردند كه خود را « اشراف و بزرگان » ناميدهاند و با كمال وقاحت و بىشرمى و تبهكارى به غارت حقوق و ثروت و ارزاق ملت مىپردازند ، آنها سنتهاى وقيح و تبهكارانهاى بيش نيستند و : « فجور و تبهكارى - چنانكه على مىگويد - پناهگاه و دژ پستى است كه مردمان خود را حفظ نمىكند و آن كس را كه به آن پناه ببرد ، ايمن نمىسازد » .
و چون فجور و تبهكارى نگهدار مردمان خود و نگهبان پناهندگان بر آن نيست ، جامعه در اينصورت از هم پاشيده خواهد شد . هم طبقهاى كه حقوق آن غصب و پايمال شده و هم طبقهاى كه غاصب و غارتگر است ، هردو بهطور يكسان در رنج و عذاب بوده و بهطور مساوى از هم خواهند پاشيد !
* * * اصولًا عمل مثبت براى رفع نيازمندى ملت ، برپايهء دو اصل استوار است :
اول : تعلق و اختصاص همهء منابع ثروت به همهء مردم و اينكه به مقدار استحقاق و نيازمندى بين افراد تقسيم و توزيع گردد ، البته پس از آنكه به همهء افراد ، امكان كار و كوشش داده شود . و هيچكس حق ندارد آنچه را كه بنا به منافع خود بدون درنظرداشتن مصالح همگان آن را اجرا كند و هر مقدارى كه خود مىخواهد از املاك و اموال مردم را تحت تصرف خود قرار دهد . و سپس به مصلحت خود اين فرد نيست كه با توده مردم تعاون و همكارى نداشته باشد ، زيرا او به جامعه و جامعه به او بخشيده و سود مىدهد و آنچه كه جامعه به او مىبخشد ، البته بيشتر است ! على مىفرمايد : « هركس كه از خويشان خود دست بكشد - آنها را كمك و يارى نكند - از
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (بوستان كتاب)(فارسى) — صفحة 296
مساهمون: جورج جرداق
ص٢٩٦