ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 232

« انسان خردمند براى جامعه مفيد » است ، اين تحول يافته از هيچ حكم و تصور پيشين نمىباشد ، بطورى كه مادهء حكم و تصور پيشين مانند نطفه اى باشد كه مبدل به علقه مىگردد ، به حكم و تصور بعدى تبديل شود . همچنين اگر ميليونها عدد - با رقم كوچك و بزرگ در ذهن انسان بوجود بيايند و بجريان بيفتند ، هيچ رقم پيشين مادهء رقم بعدى نخواهد بود . اين بعد از من انسانى به خوبى مىتواند خالقيت خداوندى را كه هستى را بدون سابقهء حقيقتى ديگر بوجود آورده است روشن بسازد . - علم حضورى ، دريافت ذات با وحدت ادراك كننده و ادراك شونده . . . در روايت ديگرى نيز مضمون روايت فوق چنين آمده است كه - 2 - دخل رجل على رسول اللَّه ( ص ) فقال يا رسول اللَّه . كيف الطَّريق ألى معرفة الحقّ فقال : معرفة النّفس ( 1 ) ( مردى نزد رسول خدا ( ص ) آمد و عرض كرد : اى پيامبر خدا ، راه براى معرفت حق چگونه است پيامبر فرمود ، شناخت نفس ) . 3 - امير المؤمنين فرموده است : معرفة النّفس أنفع المعارف ( 2 ) ( شناخت نفس سودمندترين معرفتها است ) . احتياجى به توضيح ندارد كه اين نفس ( من ، شخصيت ، روح ) آدمى است كه همهء استعدادها و فعاليتهاى علمى و معرفتى را بدست مىآورد و اگر اين نفس شناخته نشود ، نه ماهيت شناختهاى علمى و معرفتى خود را درك خواهد كرد و نه ارزشها و ضرر و نفع آنها را . 4 - امير المؤمنين ( ع ) : فأنّ الجاهل به قدر نفسه يكون به قدر غيره أجهل ( 3 ) ( قطعا كسى كه به