مثل همان ماده يا قيمت آن ، غصب نمايد ، چنان كه غصب مادهء ضرورى معيشت براى انسان جايز است .
اين فتوى از شهيد دوم در كتاب مسالك است .
تبصره 1 - غصب مادهء ضرورى معيشت براى ابقاى حيوان هنگامى جايز است كه خود صاحب آن ماده و يا حيوانى كه در اختيار او است ، احتياج حياتى به آن ماده نداشته باشد .
تبصره 2 - مواد ضرورى معيشت شامل دوا و ديگر وسايل ادامهء حيات مىباشد .
11 - اگر جاندار بچهء شير خوار داشته باشد ، بايد باندازهء كفايت تغذيهء بچه ، شير در پستان مادر نگهدارى شود . لذا اگر شير مادر فقط به اندازهء احتياج تغذيهء بچه اش بوده باشد ، دوشيدن شير مادر حرام است . بعضى از فقهاى اهل سنت گفتهاند : آنچه كه واجب است نگهدارى شير به انذازهء رمق بچه است ، يعنى فقط زنده ماندن بچهء حيوان كافى است .
صاحب جواهر مىگويد : ضعف اين فتوى روشن است .
12 - اگر دوشيدن شير براى حيوان ضرر داشته باشد ، مانند اين كه حيوان نتواند از تغذيهء كافى اشباع شود ، حرام است .
13 - در صورتى كه دوشيدن حيوان ضررى به خود او يا بچهء او نداشته باشد . دوشيدن شير واجب است ، زيرا در صورت ندوشيدن شير ، مال مفيد اسراف مىشود و به هدر مىرود .
14 - نبايد شير را تا آخرش دوشيد ، زيرا حيوان اذيت مىشود .
15 - سزاوار است كه كسى كه شير را مىدوشد ناخنهاى انگشتانش را بگيرد تا حيوان اذيت نشود .
16 - بايستى مقدارى از عسل در كندوى عسل بماند ، تا زنبوران گرسنه نمانند .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 161
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٦١