استمرار خلقت مىنمايد ، در قرآن مجيد متعدد است . از آن جمله : * ( يَسْئَلُه مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ) * ( 1 ) . ( از او مىخواهند [ فيض وجودى خود را ] هر چه كه در آسمانها و زمين است ، خداوند در هر روزى ( هر لحظه اى ) در كاريست ) . * ( وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُه وَما نُنَزِّلُه إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ ) * ( 2 ) ( و هيچ چيز نيست مگر اين كه منابع و خزائنش در نزد ما است و ما از آنها نمىفرستيم مگر باندازهء معلوم ) ملاحظه مىشود كه اوصاف و افعال خداوندى در آيات قرآن مجيد با كلمات زمانى بيان شده است ، ولى با توجه به دلايل عقلى و ديگر آيات قرآنى و روايات معتبر چنان كه ذات خداوندى ما فوق جريان زمان و ما فوق محدوديت حقايق و رويدادهاى هستى است ، همچنين صفات ذاتى و صفات فعلى آن ذات اقدس ما فوق زمان و فراسوى محدوديتهاى هستى است . در آن هنگام كه اثر صفات خداوندى مانند قدرت و علم و اراده تجسم و تعين طبيعى به خود مىگيرد ، مشمول زمان و محدوديتها و وابستگىها مىگردد . باز براى روشن شدن اين مسئله بايد رجوع كنيم به من اين من انسانى صفات و فعاليتهايى دارد كه با نظر به ارتباط آن صفات و فعاليتها به ذات من نه احتياجى به زمان دارد و نه به زنجير و اسارت محدوديتها و كيفيتها و كميتهاى طبيعى عينى در مىآيد . بعنوان مثال نه علم و نه اراده هيچ يك در ذات من مشمول زمان و محدوديتها نمىباشد . حال يك مهندس ساختمان را در نظر مىگريم . در ذهن اين مهندس دانشهاى متنوعى وجود دارد كه مىتواند با در نظر گرفتن و به كار بردن آنها نقشهء يك ساختمان بسيار معظم را كه متشكل از صدها جزء و رابطه و شكل و بنياد است روى كاغذ بياورد و آن گاه با تهيهء مصالح مربوطه آن ساختمان بسيار معظم را تحقق عينى ببخشد . مسلم است كه آن همه اشكال و
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 82
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٨٢
هامش
( 1 ) الرحمن آيه 29 .
( 2 ) الحجر آيه 21 .