آن بود ، در اينجا بياورم . در اين حماسهها در دورههاى جور و ستم ، تمايلات درست قومى چنان متجلى است كه در هيچ حماسهاى نمىتوان يافت . از اين انواع ادبى نمونههاى ديگرى هم خواهيم آورد . اين حماسهها روح محرومان مظلوم را به هيجان مىآورد و وطن را متعلق به همهء ابناى وطن مىدانند .
در لابلاى اين حماسهها گفتار جاودانى على ( ع ) را مىبينيم كه مىفرمود : « خيرالبلاد ما حملك و الفقير غريب فى وطنه و عن ضيعه الاقرب اتيع له الابعداً . »
( بهترين وطنها جايى است كه ترا در برگيرد . فقير ، در وطنش غريب است و كسى كه حقّش به وسيله نزديكانش ضايع شود ، افراد دور فرصت مىيابند كه بيشتر حق او را تضييع كنند . )
و نيز يادآور گفتار انقلابى فداكار ، ابوذر غفارى هستند كه مىگفت : « عجيبلمن لايجد القوتفى بيته كيف لايخرج علىالناس شاهراً سيفه ! »
( در شگفتم از كسى كه در خانه خود غذا ندارد و با شمشير كشيده به مردم حمله نمىكند . )
اين حماسهها از عبدالرضا بن زينالدين عاملى ، معاصر بهاءالدين عاملى صاحب كشكول است :
« دوست نمىدارم كه جوانمرد ، هرگاه گرفتار نيش روزگار شد ، در زير سايه ، بخسبد .
و با رويى زرد و زار نزد ثروتمندان ، با ذلت و تملّق ، اظهار بينوايى كند .
سرزمينهاى شرق و غرب ، كجا هستند ، تا پيموده شوند ، و كجايند بيابانها و كوهها تا با رنجى افزون ، زير پا نهاده شوند ؟ .
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 2239
مساهمون: جورج جرداق
ص٢٢٣٩