داشت . جمعيتى كه براى خود شعارى مىسازد و در راه آن مورد تعدى و تجاوز قرار مىگيرد ، علاقه بيشترى به آن پيدا مىكند و مفاهيم آن در عمق روح و جانش قرار مىگيرد ، و وجدان گروهى آنها ، با آن زنده مىماند ، و گفتار و كردارشان از آن مايه مىگيرد . بدينترتيب ، شيعه على ( ع ) در موضع مبارزان سرسخت در برابر حكومتهاى جور و ستم ، در پهنه تاريخ ، شناخته شد .
در تاريخ گذشتهء ما ، شيعيان على ( ع ) در برابر انواع ظلمها ، موضعگيريها و سنگرهايى دارند كه همه آنها نشانه شرافت و سربلندى و همسو با اراده على ( ع ) است . رفتار آنها درست مطابق شئون قوميت عرب و قابل دوام و استمرار است . اما موضع آنها در برابر تبعيضات نژادى و تفرقهاى كه ميان عنصر عرب و غير عرب افكنده بودند ، روشن است و نيازى به توضيح ندارد . آنها در اين موضع ، نشان دادند كه على ( ع ) طرفدار سرسخت موالى بوده است ، چنان كه قبلًا اين مطلب را بيان كرديم .
شرح مبارزات آنها در برابر استبداد مذهبى را تاريخ به تفصيل براى ما ثبت كرده است . آنها در اين مورد نيز به راه على ( ع ) گام نهاده بودند كه دربارهء افراد غيرمسلمان مىگفت : « اموال ايشان مانند اموال ما ، و خون ايشان مانند خون ماست » و مىگفت : « هر انسانى در آفرينش نظير توست » و مىگفت : « اگر مسندى براى من درست مىكردند ، بر آن مىنشستم و در ميان پيروان تورات ، به توراتشان و در ميان پيروان انجيل ، به انجيلشان و در ميان پيروان قرآن به قرآنشان حكم مىكردم ، به طورى كه هر يك از كتابها بگويند : على ( ع ) راست مىگويد . »
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 2202
مساهمون: جورج جرداق
ص٢٢٠٢