كار عرب در تحقير موالى به جايى رسيد كه حتى اعرابى را كه مادرشان از موالى بود ، سرزنش و نكوهش مىكردند و اين روش ، روش دوران جاهليت بود . آنها فرزندان خود را ، تنها به خاطر اين كه مادرانشان عرب اصيل نبودند ، ناقص و معيوب مىدانستند . به خاطر همين نقص ، آنها را « هنجاء » « 1 » مىناميدند . عبدالملك مروان ، كه به زعم بعضى از بزرگترين خلفاى اموى است ، « هنجاء » را هجو كرده گويد :
« آيا به شما نگفتم كه هنجاء را در روز مسابقه ، بر اسبها سوار نكنيد كه شكست مىخورند ؟
دو مرد كه يكى از مادرى آزاده و عرب به دنيا آمده و ديگرى از مادر غيرعرب به دنيا آمده ، برابر نيستند !
بازوانش ضعيف و تازيانهاش كوتاه و پاهايش سست است و قدرت حركت ندارد .
او از دائيهايش پستى و سستى را به ارث برده است ! بدانيد كه وراثت عاقبت اثر خود را مىگذارد ! »
هنگامى كه علىبنالحسين ، زينالعابدين ( ع ) با دوشيزهاى عجم ازدواج كرد ، عبدالملك نامهاى برايش نوشت و او را به خاطر اين كار سرزنش كرد . امام زينالعابدين ( ع ) جوابى دندانشكن به او داد . حسينبنعلى ( ع ) نيز با زنى عجم ازدواج كرده بود ، و امام زين العابدين ( ع ) نتيجهء اين ازدواج بود . معاويه نامهاى براى امام
هامش
( 1 ) اين كلمه جمع « هجين » به معناى لئيم و پست است و در اصطلاح به عربهايى كه از مادر غيرعربى به دنيا آمده بودند ، مىگفتند