اين حقوق در قانون اساسى امام على و در اعلاميهء حقوق بشر فرانسه ، عبارتند از : آزادى ، تملك مالكيت آرامش خاطر يا امنيت و ايستادگى در برابر ظلم و ستم . . .
در مورد حق آزادى ، ما به تفصيل سخن گفتيم و دربارهء حق مالكيت بايد به اجمال بگوييم : علىبن ابيطالب در زمينه حق مالكيت نصى دارد كه در آن ، اين حق را به رسميت مىشناسد و پايههاى آن را تحكيم مىبخشد و مىفرمايد : « هرگز به مال كسى دست نزنيد » . و البته مال ، كنايه از ملك و هرآن چيزى است كه در تملك كسى باشد . ولى بىشك در مكتب امام على ، مراد از آن ، مالى است كه با كوشش و زحمت در اختيار كسى قرار مىگيرد ، نه مالى كه از راه احتكار و استثمار و يا از انحصار و اعتصاب ثمره كوشش ديگران بهدست مىآيد . و اگر كسى مال ديگرى را ببرد ، بايد بداند كه صاحب آن در تلاش بهدستآوردن حق خود خواهد بود و درقبال اعتصاب ، ساكت نخواهد شد . و در همين زمينه است كه امام على مىفرمايد : « انسان بر مرگ فرزند شكيبا مىشود ، ولى بر ربودهشدن مال و دارايى آرام نمىگيرد » و ربودهشدن مال ، همان غارت اموال و غصبكردن دارايى و ملك ديگران است .
علىبن ابيطالب در جاى ديگر مىفرمايد : « از حق مردم چيزى كم مگذاريد » و « كسى بايد مورد سرزنش واقع شود كه بيش از حق خود مىگيرد » و « مال ، مال مردم است » . و همه اينها به صراحت دلالت دارند كه مردم چيزهايى دارند كه مالك آنها هستند و دولت بايد از اين اموال ، يا از اين حقوق ، نگهبانى بنمايد . و نبايد حق كسى را كمتر بدهد .
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 959
مساهمون: جورج جرداق
ص٩٥٩