خود ، بر آدم فخر و مباهات نمود و بر اصل خويش ، تعصب ورزيد و به همين جهت ، پيشواى متعصبين و پيشرو گردنكشان بهشمار آمد كه بنيان عصبيت را پىريزى كرد . . . » و آنگاه امام على مردم را مورد خطاب قرار داده و مىفرمايد :
« . . . شعلههاى تعصب و عصبيت ، و كينههاى زمان جاهليت را كه در دلهاى شما پنهان است ، خاموش سازيد و اين خودپسندى و تكبر را از گردن خود دور كنيد و مانند متكبر گردنكش بر فرزند مادرش نباشيد كه بدون هيچگونه فزونى و برترى ، جز آنكه تعصب و كبر ناشى از رشك به او روى آورده بود ، بر وى تكبر نمود . . . و از آنچه توليد كبر و سربلندى بى جا مىنمايد ، به خدا پناه ببريد چنان كه از حوادث و پيشآمدهاى سخت در روزگار ، به او پناه مىبريد . . . و بترسيد از عواقبى كه بر اثر زشتكارىها و بدكردارىها ، به ملتهاى پيش از شما رسيد . پيشآمدهاى آنان را در نيكى و بدى ، بهياد آوريد و برحذر باشيد كه چون آنان نشويد ! » .
در اينجا ، از نو گفتارى را از امام على نقل مىكنيم كه پيش از اين هم آن را ذكر كردهايم . اين گفتار با صراحت كامل به وحدت نژاد بشرى و يگانگى كوششهاى مشترك بين همه مردم ، و سپس به وحدت وظايف و حقوق بين افراد جامعه دلالت دارد . و البته با درنظرداشتن اين وحدت در ميان فرزندان يك جامعه ، بىشك آن جامعه ، يك جامعه انسانى خالص و بىنظير در انسانيت خواهد بود كه هيچگونه انگيزه قبيلهاى و تعصب نژادى در آن راه نخواهد داشت . امام على فرموده است :
« . . . خداوند براى بعضى مردم ، بر بعض ديگر حقوقى قرار داده و
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 956
مساهمون: جورج جرداق
ص٩٥٦