نيست و نادانىها را از نادانان و گمراهىها را از گمراهان فرا گرفته و دامهايى بافتهشده از ريسمانهاى فريب و گفتار دروغ و باطل بر سر راه مردم گسترده و كتاب خدا را با آراى خود تطبيق نموده و حق را بر هوسهاى خود منطبق نموده و مردم را از خطرهاى بزرگ ايمن نگردانيده ! و گناهان و جرائم بزرگ را كوچك شمرده و مىگويد : من در موارد مشكوك و مشتبه ، از بيان حكم خوددارى مىكنم ، درحالى كه در گرداب آن افتاده است ! و مىگويد كه از بدعتها كنارهگيرى مىنمايم ، در صورتى كه در ميان آنها غوطه مىخورد ! او در صورت ظاهر و در شكل ، چون انسان است ولى قلب و دل ، چون قلب حيوان باشد . »
و در جاى ديگر درباره قاضى يا حاكم نادانى كه عواملى غير از لياقت و آراستگى او را به مسند نشانيده است ، مىفرمايد : « . . . مردم ظاهربين ، او را دانا و عالم مىنامند و حال آنكه نادان است و هر روز در پى افزايش چيزى بوده كه كم و قليل آن بهتر و نيكوتر از بسيارش باشد و چون از آن آب گنديده سيراب شد و از مطالب بيهوده ، برگشت ، بهعنوان قاضى در بين مردم مىنشيند و مدعى مىشود كه مردم را از گمراهىها نجات مىدهد و از چيزى كه بر ديگران پوشيده است ، رهايى مىبخشد ! ولى اگر يكى از مشكلات بر او عرضه شود ، در پاسخ آن ، سخنان بيهودهاى از خود مىبافد و تازه بر درستى آن يقين پيدا مىكند ! وضع او در مسائل مشكوك و در بههمآميختن شبهات ، همچون تنيدن تار عنكبوت است ! » . پس لياقت و شايستگى علمى ، در قانون و مكتب امام على ، شرط اساسى براى كسى است كه مىخواهد به مقام قضاوت بنشيند و بر قاضى لازم است كه : « به درك
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 917
مساهمون: جورج جرداق
ص٩١٧