* * * . . . از اين دستورهاى امام كه آنها را بهمثابه قاعده و قانونى براى كارمندان و فرماندارانش وضع و صادر نموده است معنى خالص و مفهوم چكيدهاى را مىتوانيم بهدست بياوريم و آن را اينچنين خلاصه كنيم : افراد بشر ، همه مساوى و برابر هستند و در برابر حكم دادگاه و داورى عادلانه ، فقير و غنى ، بزرگ و كوچك هيچگونه فرقى ندارند و بلكه فرد نيكوكار و بدكار ، يا فعال و تنبل ، كه در بين آنان وجود دارد ، بايد به مقتضاى عمل خود پاداش يا كيفر ببيند و در اين زمينه هيچگونه كوتاهى نبايد بهعمل آيد . عمل نيك و كار ثمربخش ، ميزان و مقياس ارزيابى افراد خواهد بود و هرگز مقام و موقعيت ، يا قدرت و نفوذ تأثيرى در وضع او نخواهد داشت و حتى آن گروهى كه در دستگاه فرماندار ، به او نزديكترند و يا خويشاوندى با وى دارند و ميل دارند كه هميشه داورى و حكم به نفع آنان پايان يابد و آنان خودخواه و استبدادگر بوده و دست تعدى بهسوى مردم دراز مىكنند و در دادوستد بىانصافى بهخرج مىدهند و بايد عوامل فساد و تباهى آنان از بين برود و نابود شود !
و از آنجا كه شخصيت امام على ، از نظر اصالت و وحدت و هماهنگى چنان كه اشاره نموديم ، بىنظير بود ، « 1 » او در موضوع برابرى مطلق همه مردم در دادگاه و در قبال داورى آن ، جالبترين نمونهها را از خود به يادگار گذاشته است كه به يكى از اين نمونهها در بخشهاى پيشين اشاره نموديم . « 2 » ( در مورد اختلافى كه امام با يك فرد عادى
هامش
( 1 ) . به نخستين فصل همين مجلد رجوع شود . م
( 2 ) . به مجلد اول اين كتاب ، مراجعه نماييد . م