وانتخاب مفهومى ندارد . و چون انسان آزاد ، نخست مىنگرد و در سايه آزادى در ديد و انديشه ، چيزى را انتخاب مىكند ، اگر او در انتخاب خود ، روش خوبى پيش گيرد ، به نفع او خواهد بود و گرنه به ضرر او تمام خواهد شد : « و آن كس كه روش بدى را انتخاب نمايد ، خود را آزار و شكنجه مىدهد » !
و بدينترتيب ، مردم همه « آزاد بهدنيا مىآيند و بايد آزاد بمانند » ، چنان كه در قانون علىبن ابيطالب و در اعلاميهء حقوق بشر فرانسه ، آمده است .
و البته اختلافات كوچك و ظاهرى در ترتيب اين ماده ، در اعلاميهء حقوق بشر و در شكل عبارات امام على ، مورد توجه ما بود ! ولى آنها را نمىتوان اختلاف ناميد .
* * * آنچه گذشت درباره نخستين بخش از ماده اول اعلاميه بود ، اما درباره بخش دوم آنكه مىگويد : « همه از لحاظ حيثيت و حقوق مساوى هستند » امام على گفتارهاى صريح و آشكار زيادى دارد كه در پيماننامههاى امام به فرمانداران و واليان ، آنها را مىيابيم . . . البته بعضى از آن سخنان بهطور مستقيم « برابرى در حقوق » در ميان همه مردم را تثبيت مىكند و پارهاى از آنها هم فقط اشاره به اين مطلب دارد و قسمتى هم از نظر روح و مفهوم ، به دور اين محور مىگردد . نخست مطلبى را مىآوريم كه امام على بهطور صريح و آشكار درباره « مساوات در حقوق » آن را بيان مىكند و گويا كه اين مطلب از ماده اول اعلاميه حقوق بشر گرفته شده ! و يا اينكه نخستين ماده اعلاميه حقوق بشر ، از آن اقتباس شده است : « حق يك امر همگانى است ، اگر
علي صوت العدالة الإنسانية (امام على ع صداى عدالت انسانى) (فارسى) — صفحة 887
مساهمون: جورج جرداق
ص٨٨٧