مكاتب زناده « 1 »
روايت شده در زمان خلافت عثمان زن مكاتبى كه سه چهارم او آزاد شده بود زنا داد عثمان حكم اين مسئله را از حضرت على عليه السّلام پرسيد حضرت پاسخ داد : هم به حساب آزاد بودن بايد تازيانه بخورد و هم به حساب كنيز بودن . همين سوال از زيد بن ثابت پرسيده شد زيد گفت : او فقط بايد به حساب كنيز بودن تازيانه بخورد . حضرت پرسيد چگونه بايد به حساب كنيز بودن شلاق بخورد با آنكه 4 / 3 آن آزاد شده و چرا او را به حساب آزاده بودن تازيانه نمىزنى با آنكه آزادى او بر كنيزى او غلبه دارد . زيد پاسخ داد اگر اين طور كه شما مىفرماييد درست باشد پس بايد به حساب حريّت هم ارث ببرد ! على عليه السّلام فرمودند : بله همين طور است اين زن بايد به حساب آزاد بودن ارث ببرد . زيد با شنيدن اين جمله شكست خورد .
عثمان با اينكه فهميد حق با على عليه السّلام است به حرف زيد عمل كرد . و امثال اين داوريها بسيار زياد است كه ذكر همهء آنها طولانى مىشود .
فصل شصت و دوم مولود دو سر و بدن
در اين فصل به داورىهاى خود حضرت على عليه السّلام كه پس از قتل عثمان و بيعت با آن حضرت اتفاق افتاده اشاره مىكنيم .
روايت شده زنى در خانه شوهرش بچهاى را به دنيا آورد كه از كمر به بالا داراى دو سر و دو بدن بود اين خلقت عجيب كار خانواده و اطرافيان او را مشكل كرده بود زيرا نمىدانستند كه او يك نفر است يا دو نفر . آنها حضور حضرت على عليه السّلام رفتند تا حكم اين مسأله را از حضرت على عليه السّلام بپرسند . حضرت در جواب فرمودند : هنگامى كه مىخوابند يكى از آن دو را بيدار كنيد . اگر هر دو با هم بيدار شدند پس هر دو يك نفر هستند . و اگر يكى بيدار شد و ديگرى بيدار نشد پس دو نفرند و هركدام ارث جداگانه مىبرند .
أصبغ ابن نباته مىگويد كه شريح در جايگاه قضاوت نشسته بود شخصى پيش او آمد و به او گفت : اى ابو اميه مجلس را خلوت كن كه كار خصوصى با تو دارم و او هم دستور داد كه مجلس را خلوت كنند و فقط افراد بسيار نزديك او باقى ماندند شريح گفت : كارت چيست و چه كار دارى ؟ مرد گفت : اى ابو اميه من هم آلت مردى دارم و هم آلت زنى تو درباره من قضاوت كن كه آيا من مرد هستم يا زن ؟ شريح گفت : من در اين باره قضيهاى از امير المؤمنين شنيدم كه بيان مىكنم . به من بگو بدانم از كدام يك از آنها بول مىكنى ؟ آن شخص گفت : از هر دو . دوباره پرسيد كدام يك زودتر قطع مىشود ؟ گفت :
هامش
( 1 ) - مكاتب عبد يا كنيزى را گويند كه با مولايش پيمان آزادى بسته .