على ( ع ) به عنوان پرچمدار اهل عراق در جنگ با شاميان به حساب آمد . . . بنابراين شيعه ابتدائا در عراق تمركز يافت و در آن هنگام نمايانگر يك فكر سياسى در آن كشور بود ، نه اينكه در اصل يك فرقه دينى باشد . . . » « 1 » .
[ واقعه كربلا ]
2 - چنانكه قبلا بيان كرديم ، واقعه كربلا كه در آن امام حسين ( ع ) و يارانش ( در سال 61 ه ) به شهادت رسيدند ، اثر عميقى بهطور عموم در پيشرفت و تكامل تشيع و به ويژه در تمركز شيعه ، گذاشت . طبرى مىنويسد : « زمانى كه حسين بن على ( ع ) كشته شد و ابن زياد از اردوگاه خود در نخيله مراجعت نمود و به كوفه آمد ، شيعيان يكديگر را سرزنش كردند و پشيمان بودند و فهميدند كه اشتباه بزرگى را مرتكب شدهاند ، زيرا حسين ( ع ) را به يارى خواندند ، ولى دعوت او را اجابت نكردند . او در مجاورت آنها به شهادت رسيد ، اما آنها ياريش نكردند . . . » « 2 » . طبرى در مورد حوادث سال 65 ه .
مىگويند : « در اين سال شيعيان كوفه به جنبش آمدند و وعده كردند كه در همين سال براى حركت به شام جهت خونخواهى امام حسين ( ع ) در نخيله جمع شوند و دراينباره به يكديگر نامه نوشتند » « 3 » .
شيعيان رهبرى خود را در قيام معروف به قيام توابين به سليمان بن صرد خزاعى سپردند . بلاذرى مىنويسد : « پس از آنكه گروهى از سران شيعه گرد آمدند ، يكى از گويندگان مجلس گفت : چنانچه مايليد سرپرستى ما را در اين جنبش شيخ بزرگوار شيعه سليمان بن صرد ، به عهده گيرد . . . » « 4 » . از اين عبارت روشن مىشود ، نخستين فرد شيعى كه سرپرستى گروهى را كه به عنوان يك فرقه دينى و به نام شيعه گرد آمدند ، به عهده گرفت ، سليمان بن صرد بود . فلهاوزن نيز اثر شهادت امام حسين ( ع ) را در تشكل شيعه در كوفه چنين شرح مىدهد : « كوفيان كه امام حسين ( ع ) را به بزرگترين محنت و
هامش
( 1 ) - الخوارج و الشيعه ، ص 147 - 8 .
( 2 ) - الطبرى ، 4 - 426 .
( 3 ) - همان مدرك ، 40 - 427 .
( 4 ) - انساب الاشراف ، ج 5 ، القدس ، 1936 ، ص 205 .