قبلى آن حضرت را تشكيل مىدادند . . . » « 1 » . از اين خبر به دست مىآيد ، عدهء كمى كه پس از شهادت على ( ع ) در اقرار و اعتقاد نسبت به امامت آن حضرت ثابت ماندند از معتقدين به تشيع عقيدتى بودند ، اما آن اكثريتى كه پس از شهادت آن حضرت از تأييد او و خاندانش سرباز زدند ، كسانى بودند كه قبل از خلافت و يا ضمن خلافت آن حضرت قائل به تشيع سياسى بودند .
وضعيت شيعه قبل از شهادت امام حسين ( ع )
قبل از فاجعهء كربلا در سال 61 ه شيعيان على ( ع ) به صورت دسته يا دستههاى مختلفى كه داراى عقايد مشخصى باشند ، درنيامده بودند ، بلكه صرفا به عنوان ياران و دوستداران و يا حزب على ( ع ) بودند . بنابراين حديثهايى كه از پيامبر ( ص ) نقل شده ، صرفنظر از اينكه برخى از آنها ازنظر سند خدشهدار مىباشند ، شيعه را به عنوان يك فرقهء مشخص دينى معرفى نمىكنند ، بلكه مراد از شيعهء على ( ع ) در اين احاديث ياران و پيروان آن حضرت مىباشند ؛ زيرا زمانى كه پيامبر اين احاديث را فرمود ، هنوز در ميان مسلمانها فرقهاى كه داراى عقايد مشخص باشد ، ظاهر نشده بود . سخن نوبختى را نيز كه قبلا بيان شد ، علىرغم اينكه در آن از واژهء « فرقه » استفاده شد ، نمىتوان گفت كه مقصودش از آن ، فرقهء دينى مشخص به نام « شيعه » بوده است كه چنين فرقهاى در زمان پيامبر ( ص ) و بعد از آن حضرت معروف و شناخته شده باشد ، زيرا در گفتار نوبختى واژهء فرقه به كلمه على ( ع ) اضافه شده است ( چنانكه گفته شد فرقه على بن ابى طالب ( ع ) ) و بدين جهت به معناى انصار و جماعت مىآيد « 2 » ، نه به معناى يك فرقهء دينى كه داراى عقايد مشخص باشد . علاوه بر اين نوبختى در جاى ديگرى از همان كتابش مىگويد :
هامش
( 1 ) - كتاب المقالات و الفرق ، ص 5 .
( 2 ) - اينكه نوبختى فرقه را با حالت اضافه آورده خود دليل آن است كه به معناى انصار و ياران على ( ع ) مىباشد و اگر بنا داشت آن را به معناى فرقه دينى معينى به كار برد ، لازم بود ، آن را اضافه نكند . - م .