سياسى ) در چند مطلب خلاصه مىكنيم :
1 - تشيع عقيدتى داراى قدمت زمانى بيشترى از تشيع سياسى مىباشد و قوام آن بر مبناى اعتقاد به امامت على ( ع ) و اينكه اين امامت از طرف خدا واجب شده است ، مىباشد . اين اعتقاد به تدريج تكامل يافته و بعد از اينكه به علم كلام متكى شده به صورت عقيده به امام معصوم ( از هرگونه خطا ) متبلور و نمايان شده است و معتقدين به تشيع عقيدتى در مورد امامت آن حضرت قائل به نص پيامبر ( ص ) و امر خدا مىباشد .
2 - تشيع سياسى يا دوستى و پيروى از على ( ع ) بدون در نظر گرفتن مسأله اعتراف به امامت دينى آن حضرت كه در سقيفه بن ساعده ، زمانى كه عدهاى از مسلمانها مانند زبير و عباس و ديگران ، على ( ع ) را شايسته خلافت دانستند ، آشكار گشت و پس از كشته شدن عثمان ، هنگامى كه مسلمانها با على ( ع ) بيعت كردند ، تشيع سياسى به اوج خود رسيد .
3 - پيشوايان تشيع عقيدتى علاوه بر اينكه ازنظر سياسى از حضرت على ( ع ) پيروى مىكردند در مسائل فقهى نيز پيرو آن حضرت بودند و از آن زمان بذر فقه شيعه به تدريج شكوفا شد تا آنكه در قرن دوم هجرى قسمت اعظم مبانى آن كامل شد و به نام « فقه جعفرى » شناخته شد .
4 - كسانى كه به تشيع عقيدتى قائل بودند ، تعداد كمى از آنان تا پايان امامت آن حضرت يعنى تا سال 40 ه باقى بودند .
جهت روشن شدن اين مطلب چند حديث كه گواه بر گفتهء ماست ، نقل مىشود : شيخ مفيد حديثى را نقل كرده است كه سند آن را به بريد بن معاويه مىرساند كه او از امام باقر ( ع ) روايت كرده كه امام فرمود : « ارتد الناس بعد النبى ( ص ) الا ثلاثة نفر : المقداد بن الاسود ، و ابو ذر الغفارى و سلمان الفارسى ، ثم ان الناس عرفوا و لحقوا بعد » ، يعنى : پس از پيامبر ( ص ) مردم از دين برگشتند بهجز سه نفر كه آنان : مقداد بن اسود ، ابو ذر غفارى و سلمان فارسى بودند ، بعد مردم به او معرفت پيدا كردند و به او پيوستند . در حديث ديگر امام باقر ( ع ) تعداد اين گروه را هفت تن نقل مىكند و مىفرمايد : « و لم يعرف حق امير
تاريخ الإمامية وأسلافهم من الشيعة ( پيدايش و گسترش تشيع ) ( فارسى ) — صفحة 61
مساهمون: عبد الله فياض
ص٦١