ياسر و بريدهء اسلمى ، از انصار ابو الهيثم بن تيهان ، سهل بن حنيف ، عثمان بن حنيف ، خزيمة بن ثابت ذو الشهادتين ، ابى بن كعب و ابو ايوب انصارى .
اين بود خطوط كلى پيدايش تشيع كه گفته شد ؛ طبيعت دعوت اسلامى پيدايش آن را ايجاب مىكرد و بنابراين طبيعى بود كه تشيع در حوزهء دعوت اسلامى ظاهر شود و پيدايش شيعه پاسخ به چنين امر ظاهر و طبيعى بود .
و در اين راستا به زودى ، بيان بسيارى از تفصيلات را به عهدهء برادر عزيز و ارجمندم دكتر عبد الله فياض وامىگذارم تا در كتاب ارزشمند خود - كه من بر آن مقدمه نگاشتم - به بيان آنها بپردازد . ايشان موفق شده است به مقدار زيادى تشيع را با روحيهاى موضوعى و روشى علمى و متين مورد بحث و بررسى قرار دهد و در اين تحليل ارزشمند توانسته است ، بسيارى از تهمتها و مطالب ناروايى را كه در مورد چگونگى پيدايش تشيع و شيعه گفته شده ، رد كند و با بيان دلايلى تولد پاك تشيع را ثابت كند ، پيدايشى پيراسته از هرآنچه دشمنان دسيسهچين و مخربش بدان نسبت مىدهند .
اين كتاب نمودار جالبى از جريانهاى متعددى كه در داخل شيعه به وجود آمد ، ارائه مىدهد و خطوط كلى هريك را بيان مىكند و بااينكه اينجانب در موارد بىشمارى با نظريات استاد فياض در اين كتاب اختلاف دارم ، بااينحال چنين امرى موجب نمىشود كه ارزش علمى اين كتاب را ناديده بگيرم و جاى خوشبينى است كه نويسندگان جديد تاريخ اسلام ما مانند فياض با روحيهاى موضوعى و به گونهاى كه متأثر از عوامل دسيسه و تحريف داخلى و نيز برخوردار از كينه و دشمنى كه بسيارى از مستشرقين هنگام تحليل تاريخ و تمدن اسلامى ما آن را به كار مىبرند ، نباشند ، به بحث و تحقيق بپردازند .
قبل از اينكه سخنانم را به پايان رسانم ، مايلم به نكتهاى اشاره نمايم كه توضيح آن را بسيار ضرورى مىدانم . نكتهء مورد توجه آن است كه استاد فياض تشيع را به دو قسم روحى و سياسى تقسيم كرده است و بين اين دو فرق گذاشته و معتقد است تشيع روحى زودتر از تشيع سياسى به وجود آمد و پيشوايان و رهبران شيعهء اماميه - از فرزندان امام حسين ( ع ) ، پس از واقعه كربلا از سياست كنارهگيرى كردند و به ارشاد و عبادت و بريدن
تاريخ الإمامية وأسلافهم من الشيعة ( پيدايش و گسترش تشيع ) ( فارسى ) — صفحة 33
مساهمون: عبد الله فياض
ص٣٣