مىفرمود : « احدى برايم حديثى نگفت ، مگر آنكه او را بر آن سوگند دادم » « 1 » . روزى ابن عباس گفت : « على ( ع ) به من آموخت و علمش را از پيامبر گرفت . . . علم تمام صحابهء پيامبر در مقابل علم على ( ع ) مانند قطره در مقابل درياست . . . » « 2 » . يعقوبى گروهى از شاگردان حضرت على ( ع ) را نام برده كه حاملان علم آن حضرت بودهاند ؛ برخى از آنها عبارتند از : « حارث بن اعور ، ابو الطفيل عامر بن وائله ، و حبة العربى ، رشيد هجرى ، جويرية بن مسهر ، اصبغ بن نباته ، ميثم تمار ، حسن بن على » « 3 » . « ابو رافع نيز از شاگردان آن حضرت بود كه كتاب سنن و احكام و قضايا را تأليف كرد » « 4 » .
حضرت على ( ع ) بيشتر خطبههايى را كه در نهج البلاغه وارد شده است ، در مسجد كوفه ايراد نمود ، چنانكه ماسينيون گفته است :
« نثرى كه از آن حضرت باقى مانده است ، عبارت است از اين مجموعهء معتبر ارزشمند نهج البلاغه كه شامل خطبهها و موعظههاى آن حضرت است كه در شهر كوفه كه آنها را در آن ايراد كرده بود ، شكل گرفت » « 5 » .
در ميان امامانى كه ما از همت و تلاش آنها در نقل حديث و انتشار علم و دانش آگاه شديم ، حضرت على بن الحسين ( ع ) قرار دارد ، شهرت آن حضرت در بيان دعا و آداب آن متمركز است و دراينمورد مجموعهاى از دعاهاى آن حضرت معروف به صحيفهء سجاديه كه به الكامله « 6 » نيز ناميده شده است ، به ما رسيده است . در آغاز اين كتاب سند و كيفيت روايت آن بيان شده ، سندش از سيد بزرگوار نجم الدين بهاء الشرف محمد بن حسن حسينى آغاز شده و گفته شده كه حسينى آن را در سال 516 ه از محمد بن احمد بن شهريار كه خزانهدار اموال حضرت على ( ع ) بود ، گرفته است . سرانجام سند آن
هامش
( 1 ) - مفيد . فصول ، ج 2 ، ص 124 .
( 2 ) - طوسى ، امالى ، ص 8 .
( 3 ) - يعقوبى ، تاريخ ، ج 2 ، ص 190 .
( 4 ) - كشى ، رجال ، ص 76 .
( 5 ) - خطط الكوفه ، ترجمه تقى المصعبى ، صيدا 1939 ، ص 13 .
( 6 ) - امام زين العابدين ( ع ) ، صحيفه سجاديه ، نجف 1352 .