و گروهى به كندى منتقل كردند .
شيخ مفيد كه خود يكى از فقهاى شيعهء اماميه است ، به خطر اين انحراف توجه كرده و به نقل دلايل عقلى و نقلى بر بطلان امامت محمد بن حنفيه و اثبات امامت حضرت على بن الحسين زين العابدين ( ع ) كه معاصر با او بود ، پرداخته است « 1 » . چنانكه در فصل اول كتاب آنها را نقل كرديم .
عقيدهء من اين است كه از جمله اسبابى كه منجر به انحطاط مقام امامت شد و موجب شد كه غلات بتوانند به آسانى افكار اغراقآميز و افراطى و به دور از اسلام خود را به اسلام نسبت دهند . موضع ائمه معصومين ( ع ) پس از شهادت امام حسين ( ع ) بود كه در مقابل ستم حاكمان زمانشان قيام به شمشير را به تأخير انداخته ، زيرا آن را موكول به ظهور امام زمان ( ع ) مىكردند . شيخ طوسى ( ت 460 ه ) مىگويد : از حالت و رفتار پدران آن حضرت ( حضرت مهدى ( ع ) ) با سلاطين زمان و ديگران معلوم بود كه خروج بر ضد آنها را مصلحت نمىدانستند و اعتقاد نداشتند كه بايستى قيام كرد و دولتها را ساقط نمود ، بلكه از حالشان مشخص بود كه آنان در اين كار منتظر آمدن مهدى خود بودند و زمانى كه پادشاهان از ناحيه امامان بر مملكت خود ايمن بوده و ترس از آنها نداشته باشند ، اعتقاد كسانى كه به امامت ائمه ( ع ) معتقدند ، براى آنان ضررى ندارد . . . » « 2 » .
گروههايى از مخالفان امويان و به خصوص موالى كه بيشترشان از غلات و كسانى بودند كه تبعيض نژادى آنها را رنجانده بود و پرداخت جزيه براى مستمندانشان دشوار بود ، چنين مىپنداشتند : تحقق عدالتى كه وعده داده شده پس از ظهور امام زمان در تمام زمين برقرار مىشود ، بعيد است و آنان براى پيروز شدن بر حاكمان جور به شدت نياز به رهبرانى داشتند كه آنها را در اينجهت راهنمايى كنند و چون در اين كار از رهبرى كسانى كه در شريعت براى امامت در نظر گرفته شده بودند ( ائمه معصومين ( ع ) ) نااميد شدند ، به كسانى روى آوردند كه جاهطلب و داراى انگيزهء سياسى بودند و چهبسا
هامش
( 1 ) - مفيد ، ارشاد ، ص 237 - 8 .
( 2 ) - غيبت ، نجف 1385 ، ص 200 .