خدا كند كه انسان جويندهء خدا پس از سياحت و جستجوى صفحات بيرون از خود ، بار ديگر بتواند به درون خود بر گردد و پس از ارزيابى درون و برون ، طعم معيت ( بودن با خدا ) را بچشد .
حسين بن علي عليه السلام در نيايش عرفه با خدايش چنين راز و نياز مىكند : « الهى ترددى فى الاثار يوجب بعد المزار فاجمعنى بخدمه توصلنى اليك » . ( 1 ) ( خداوندا ، سير و گردش در آثار خلقت ، ديدار تو را بر من دور مىسازد ، توفيقت را شامل حالم فرما تا با انجام وظيفه به سوى تو رهسپار شوم ) . جهان هستى خود را آمادهء شناسايى ما نشان مىدهد ، وسيلهء شناسايى ما همين حواس درونى و برونى و آلات ساخته شده ايست كه آنها را براى كمك به حواس به دست آوردهايم ، آيا اين حواس و وسايل و آلات مىتوانند با امانت كامل واقعيتها را براى ما قابل درك بسازند ؟ البته نه ، زيرا عوامل فراوانى ايجاب مىكند كه موضوعات و روابط جهان هستى را همواره در موقعيتهاى مخصوصى كه از درون و برون رنگ آميزى مىشود ، مورد درك قرار بدهيم . از طرف ديگر تاريكى و خشونت جهان ماديات و اختلاف نمودها و حكومت مطلقهء كميتها و كيفيتها و گسترش آنها در رود خانهء دايم الجريان تحولات و كون