تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 420

مساهمون:

ص٤٢٠

126 ، 10 - البقرة آيهء 102 ، 11 - المائدة آيهء 71 ، 12 - الانفال آيهء 28 ، 13 - الإسراء آيهء 60 ، 14 - الانبياء آيهء 35 ، 15 - الانبياء آيهء 111 ، 16 - الفرقان آيهء 20 ، 17 - الزمر آيهء 49 ، 18 - القمر آيهء 27 ، 19 - التغابن آيهء 15 ، 20 - الاعراف آيه 155 . ( 1 ) اصل آزمايش با بيانات ديگر نيز در قرآن وجود دارد . اين همه آيات به اضافهء منابع معتبر ديگر در سنت و حكم عقل ، دلالت قطعى به اين دارد كه نوع بشر با داشتن شرايط مناسب در حال آزمايش شدن هستند .

روايت

عن امير المؤمنين عليه السلام : « كما تعرف اوانى الفخار بامتحانها باصواتها فيعلم الصحيح منها من المكسور ، كذلك يمتحن الانسان بمنطقه فيعرف ما عنده . » ( 2 ) ( چنان كه ظروف سفالين با صدايشان آزمايش مىشوند و صحيح آنها از شكستهء آنها تميز داده مىشود ، همچنين انسان با گفتارش آزمايش شده و موجوديت او شناخته مىشود ) .

حكمت آزمايش الهى چيست ؟

هيچ جاى ترديد نيست كه آزمايش منسوب به انسان غير از آزمايش و امتحانى است كه به خدا نسبت داده مىشود . انسان آزمايش كننده مىخواهد نادانى خود را در بارهء موضوعى كه براى آزمايش بر نهاده است ، مرتفع بسازد و براى به دست آوردن
هامش
( 1 ) كلمه فتنه دو مفهوم در آيات دارد كه بايستى با يكديگر اشتباه نشوند : يكم همان مفهوم آزمايش و امتحان است كه به خدا يا ساير آزمايش كنندگان نسبت داده شده است . . دوم هيجان و تحرك و تمايل در بارهء موضوعى است و با يك نظر دقيق مىتوان گفت : معناى فتنه همان هيجان و تحرك و تمايل است كه اگر علت آن خدا باشد ، براى تحصيل مفهوم يكم يعنى آزمايش است . .
( 2 ) نهج البلاغه ، ج 4 ، ص 548 . .