تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 418

تشخيص تماشاگرى و بازيگرى در جهان بيرون سهلتر از تشخيص آن دو در جهان درونى است . خاطرات ، تجسيمات ، تخيلات ، فشار تند اراده ، بسته شدن پروندهء حركت آزاد روح پس از تصميم ، محبت و عداوت ، عشق و كينه و . . . سالم بر آمدن از اين همه غوغا و طوفان و سنگلاخ بگذراندن آزمايشهاى بس دشوار نيازمند است . به همين جهت است كه انسانها با موفقيت در اين آزمايشات شبيه به خدا مىشوند . در قرآن مجيد آيات مربوط به قرار گرفتن انسانها در بوتهء آزمايش فراوان است . از آن جمله : 1 - « وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ اَلْخَوْفِ وَاَلْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ اَلأَمْوالِ وَاَلأَنْفُسِ وَاَلثَّمَراتِ وَبَشِّرِ اَلصَّابِرِينَ . اَلَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ 2 : 155 - 156 . » ( 1 ) ( البته شما را با چيزى از ترس و گرسنگى و كاهشى در اموال و نفوس و ميوه ها آزمايش خواهيم كرد ، بردباران را بشارت بده . آنان كسانى هستند كه وقتى مصيبتى به آنان روى آورد مىگويند : ما از آن خداييم و برگشت ما به سوى او است ) . 2 - « إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى اَلأَرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا 18 : 7 . » ( 2 )