دشمن را شكست دهند .
24 .
( 1 ) آريده ، خشترپاون كوروش و فرمانده جناح چپ سپاه ، ابتدا با بىباكى مقابل حملهى بربرها ايستادگى كرد . با وجود اين ، وى كه مىترسيد توسط فالانژ دشمن - كه به طرز قابل ملاحظهاى گسترده مىشد - محاصره شود و از مرگ كوروش نيز آگاه بود ، همراه با سربازانش به يكى از مناطقى كه مىتوانست پناهگاهى براى خويش بيابد ، پناه برد .
( 2 ) كلئارك با مشاهده فرار دشمنان از قلب سپاه و نيز فرار ساير نيروهاى كمكى ، از تعقيب آنها چشمپوشى كرد و سربازان را به نزد خويش فراخوانده ، دستور داد از نبرد بازايستند ؛ زيرا مىترسيد يونانيان كه توسط سپاهيان پارسى مورد حمله واقع شدهاند ، از هر سويى محاصره گرديده ، كاملا قتل عام شوند .
( 3 ) سربازان فاتح شاه ابتدا به غارت اموال كوروش پرداختند و آنگاه با نزديكى شب گرد هم آمدند تا بر يونانيان يورش برند . وقتى يونانيان به سختى در برابر حمله ايستادگى كردند ، بربرها خيلى زود ميدان نبرد را ترك كردند و به واسطهى شجاعت و چابكى يونانيان ، شكست را پذيرا شده ، پا به فرار گذاشتند .
( 4 ) سربازان كلئارك شمار زيادى از بربرها را از پاى درآوردند ؛ شب به پايان مىرسيد كه آنان يادمان پيروزى برافراشته و حدود دومين وقت نگهبانى « 1 » به اردوى خويش پناه بردند « * » . چنين بود فرجام اين جنگ كه در آن ، شاه بيش از پانزده هزار سرباز را از دست داد ؛ بيشتر آنها توسط سربازان لاسدمونى و قواى مزدور كه تحت فرمان كلئارك بودند هلاك شدند .
( 5 ) جناح چپ سپاه كوروش حدود سه هزار كشته داد . از طرف يونانيان نقل مىكنند كه حتى يك سرباز كشته نشد و تنها شمار اندكى زخمى شدند . « 2 »
هامش
( 1 ) . نزد روميان باستان در زمان جنگ ، شب به چهار وقت نگهبانى تقسيم مىشد و مدت زمان آن متغير بود ، ولى به طور ميانگين حدود 3 ساعت كنونى طول مىكشيد .
* در ترجمهى انگليسى چنين آمده است : « چون هنوز شب بود ، به ميدان جنگ بازگشته و يادمان پيروزى برافراشتند و حوالى « ساعت دوم » سالم به اردوگاه برگشتند . »
( 2 ) . گزنفون در مورد تعداد كشتگان دو سپاه اشارهاى نمىكند . پلوتارك ، از قول كتزياس ، تلفات سپاه اردشير -