زنند . چنين مىنمود كه سرنوشت ، اين جنگ را به نبردى انحصارى بين دو برادر تقليل داده است ، نظير نبرد اتئوكل و پولينيس « 1 » كه شاعران تراژدىنويس آن را به نظم درآورند .
( 6 ) نخست كوروش زوبينش را از دور به سوى شاه پرتاب كرد كه به شاه اصابت كرد و وى را به زمين افكند ؛ سربازانى كه شاه را احاطه كرد بودند بىدرنگ وى را بلند كرده و به خارج از ميدان نبرد بردند . تيسافرن « 2 » ، از برجستگان پارس ، جانشين شاه در فرماندهى شد ؛ نيروها را تهييج كرده و خود با رشادت جنگيد . وى شكستى را كه به زير افتادن شاه موجب شده بود ، جبران كرد ؛ پيشاپيش يگان زبده به تمامى نقاط ميدان جنگ سرمىكشيد و شمار زيادى از دشمن را از دم تيغ گذراند ، به گونهاى كه حضورش از فاصلهاى دور نمايان بود .
( 7 ) كوروش ، مغرور از برترىاى كه به دست آورده بود ، بىمحابا وارد نبرد تنبهتن شد و با دستان خويش شمار زيادى از دشمنان را به خاك هلاك افكند .
اينچنين ، بيش از پيش ، خود را در معرض خطر انداخت تا اينكه بر اثر ضربهى كارى سرباز پارسى ناشناسى « 3 » بر زمين افتاد . مرگ كوروش ، شجاعت را به نيروهاى شاه بازگرداند و اينان به واسطهى شمار و شور و حرارت جنگى سرانجام توانستند
هامش
( 1 ) . اتئوكل( Eteocle )و پولينيس( Polinice )؛ دو برادر - پسران اوديپ و ژوكاست - كه به دليل اهانتى كه به پدر روا داشتند مورد نفرين او واقع گشتند . سرانجام رقابت ميان دو برادر ، بر سر كسب اختيارات و پادشاهى در تب ، موجب جنگ « هفت فرمانده » و اردوكشى آدراست به اين شهر شد و سرانجام نيز دو برادر ، به دست يكديگر به قتل رسيدند و پيشگويى و نفرين اوديپ كه گفته بود دو پسرش به دست هم هلاك خواهند شد ، درست از آب درآمد .
( 2 ) .( Tissapherne )؛ چيثهفرنه ؛ به معناى چهرفر و فرنژاد ؛ وى از اعقاب خاندان ويدرن ، يكى از هفت خاندان اصيل هخامنشى بوده است . تيسافرن را مىتوان به جرأت ، سياستمدارترين مرد ايرانى در طول دوران شاهنشاهى هخامنشيان به شمار آورد . وى در نبردى كه در كنار رودخانهى پاكتول رخ داد از سپاهيان اسپارت به رهبرى آژزيلاس ( آگسى لائوس ) شكست خورد و همين بهانه براى پروشات ، زن سياستمدار و كينهجو و مادر اردشير باحافظه ، كافى بود تا با دسيسهچينى مقدمات مرگ وى را فراهم آورد . بدين ترتيب بزرگترين سياستمدار دربار هخامنشى محكوم به اعدام شد و اين فرمان توسط تيتروست ، والى جديد آسياى صغير ، در سارد به اجرا درآمد .
( 3 ) . ديودور احتمالا اينجا از عقيدهى كتزياس پيروى كرده است . بر پايهى نظر ديگر مورخان ، كوروش توسط خود اردشير كشته شد .