افرادى كه زنده مانده بودند هراسى به دل راه نداده و با هم متحد شده و به لاسدمون اعلان جنگ دادند .
( 5 ) آرخيداموس ، فرمانرواى لاسدمون ، نهتنها با درايت و دورانديشى ، شهروندان زيادى را از زلزله رهانيد بلكه با شجاعت در برابر متجاوزين ايستادگى نمود . « 1 »
( 6 ) وى پس از نخستين زمينلرزه ، از شهر خارج گرديد و تمامى سلاحها را با خود به حومهى شهر برد و به ديگر شهروندان نيز دستور داد كه چنين كنند .
آرخيداموس ، اينچنين ، تمام كسانى را كه از مرگ رهيده بودند ، گردهم آورده و در برابر شورشيان قرار داد .
64 . ( 1 ) مسنىهاى متحد با هيلوتها ، در بادى امر به شهر اسپارت هجوم بردند ، به اين اميد كه شهر وامانده و بىدفاع را به راحتى به تصرف خويش درآورند .
اما هنگامى كه آگاه شدند باقى ساكنين شهر دور آرخيداموس گرد آمده و آماده نبرد براى ميهن خويش مىباشند ، از اين طرح چشم پوشيدند . آنان در مسنى تپهاى را به اشغال خود درآورده ، از آنجا بر سرزمين لاكونى يورش بردند .
( 2 ) در اين زمان اسپارتيان از آتنيان تقاضاى كمك كرده ، از آنان نيروهاى كمكى دريافت نمودند . با الحاق نيروهاى كمكى به ديگر نيروهاى متحدين ، اينان ياراى مقاومت در برابر دشمنان يافتند . در بادى امر ، لاسدمونيان حتى از نظر تعداد نفرات برتر از دشمن بودند . اما اندكى بعد ، به آتنيان ظنين شدند كه به سرزمين مسنىها چشم دارند و با گفتن اينكه خود و متحدينشان توان لازم را براى ايستادگى در برابر خطر كنونى دارا مىباشند ، نيروهاى كمكى آتنى را بازپس فرستادند .
( 3 ) آتنيان اين عمل را به منزلهى توهينى به خود تلقى كرده ، آنجا را ترك گفتند . اين حادثه ، آتش خشم و نفرت آتنيان را عليه لاسدمونيان شعلهورتر ساخت .
نطفهى جنگهاى شومى كه تمام يونان را در تيرهبختى عظيمى فرو برد - همچنان كه بعدها آن را به تفصيل شرح خواهيم داد - ناشى از اين امر بود .
هامش
( 1 ) . مقايسه كنيد با : توسيديد ( 1 ، 101 )