وبطانته لأحد أمرين ، أنت حرىّ بكراهتهما ، إمّا لامتناع من جور العمّال وظلم الولاة ، وتلك منزلة يظهر بها سوء أثر العمّال وضعف الملك وإخلاله بما تحت يده ، وإمّا للدّفع عمّا يلزم من الحقّ والتيسّر له ، وهذه خلَّة تفسد بها آداب الرّعية ، وتنقص بها أموال الملك ، فاحذر ذلك ، وعاقب الملتجئين والملجأ إليهم .
الترجمة
سپس در كارهاى كارمندان وعمّال خود بنگر واز روى امتحان وآزمايش آنان را بكار بگمار وبمحض دلخوشى واحسان به آنها يا خويش واظهار خصوصيّت با آنها كارگزارشان مكن ، زيرا آنها مجموعه اى از تيره هاى جور وستم وخيانتند .
از ميان آنان أهل تجربه ومردم آبرومند را انتخاب كن ، كساني كه از خانواده هاى خوب وپيشقدم در اسلام هستند وپيشرو بودند ، زيرا كه آنان : 1 - اخلاقى گرامىتر واصيلتر دارند .
2 - آبروى آنها نيالوده ومحفوظ وبابروى خود علاقة دارند .
3 - كمتر پيرامون طمع وجلب منافع مىگردند .
4 - در عواقب أمور ودنباله كارها نظري رساتر وعميقتر دارند وملاحظه عاقبت كار خود را بهتر مىكنند .
سپس حقوق وارزاق مكفي بدانها بده زيرا وفور معيشت مايه اصلاح نفوس آنها است وسبب بىنيازى آنان از تصرّف در اموالى كه زير دست آنها است مىشود ووسيله اتمام حجّت بر آنها مىگردد در صورتي كه از دستور تو سرپيچند ودر امانتت خيانت ورزند .
سپس كارهاى آنان را زير نظر بگير وديده بانهاى درست ووفادار بر آنها بگمار ، زيرا بازرسى پنهانى تو از كارهاى آنان موجب تشويق آنها است بر امانتدارى وخوشرفتارى با رعيّت ، معاونان خود را خوب بپا واگر از آنها كسى دست بخيانت گشود ومورد اتّفاق نظر خبر گزاران وديده بانان گرديد وگواهى آنانرا در بارهء
منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة — صفحة 252
مساهمون: حبيب الله الهاشمي الخوئي
ص٢٥٢