همچون هر اثر علمى مدرن دانشگاهى ، قدرت بحث سلمى به مهارتهاى بلاغى وى و دانش قبلى مخاطبان او بستگى دارد . وجود دانش قبلى در مورد اسناد ، بسيار پراهميت است ، زيرا ارزش واقعى يك سند تنها هنگامى آشكار مىشود كه خواننده از پيشينهى راوى حديث آگاه باشد .
اين جنبهى ناگفته و نهفته از " تفسير خاطرات " كه نام مؤلّف تعيينكنندهى پيشينه مطلب است ، جنبهاى پراهميت در سنّت بيان نويسندگان تذكرههاى اولياى اسلام و مسيحيت است . 125
براى آنكه به خوانندهى امروزى كمك كنم تا به تجربهى خوانندهاى آگاه در زمان سلمى نزديك شود ، پيشينهى اكثر راويان كه در كتاب ذكر النّسوة المتعبدات الصّوفيات از آنها ياد شده ، در پاورقى آمده است . هرجا كه لازم بوده به اطّلاعات داده شده ، توسط خود سلمى در كتاب طبقات الصوفية و يا آثار شاگردان و هم عصران وى چون اصفهانى و قشيرى تكيه شده است . اين پيشينهها كه اغلب مورد بىتوجهى بيشتر مصححين و مترجمين تذكرههاى اولياى اسلامى قرار گرفته است ، توضيحاتى با ارزش به متن كتاب سلمى مىافزايد . اين اخبار به خواننده اجازه مىدهد تا با در دست داشتن اطّلاعات كافى دربارهى شرائط تاريخى ، فكرى و عقيدتى دوران نويسنده به دركى عميقتر از اثر برسد .
سلمى نخستين نويسندهى صوفى نبود كه از ژانر طبقات استفاده كرد . در حقيقت ، اين نوع در زمان سلمى چنان رواج داشت كه وى در بسيارى موارد مىتوانست از احاديث شفاهى چشمپوشى كند و تنها به منابع مكتوب اتّكا داشته باشد . اين حقيقت كه او خود را قادر به انجام چنين كارى مىديد ، گواهى روشن بر ميزان نفوذ سواد و فرهنگ نوشتارى در بين مردم نيشابور در اوايل قرن يازده ميلادى است . در نقاطى ديگر از دنياى اسلام
ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي ) — صفحة 136
مساهمون: أبي عبد الرحمن محمد بن الحسين السُلمي
ص١٣٦