تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي ) — صفحة 139

مساهمون:

ص١٣٩
و شامل نوشته‌هاى اصلى خلدى نمىشود . سلمى در كتاب زنان صوفى خود سه بار نام خلدى را مىآورد ، دو بار به‌عنوان منبعى براى برجلانى و يك‌بار در بخش 62 به‌عنوان راوى اخبارى از ابراهيم خواص ( متوفى 291 / 904 ) كه از ياران جنيد بوده است . البتّه نمىتوان به راحتى گفت كه سلمى نسخه‌اى از كتاب " حكايات الاولياء " را در اختيار داشته است ، زيرا هميشه با ذكر واسطه‌اى به نوشته‌هاى خلدى ارجاع مىدهد . با اين وجود ، نسخه‌ى خطى رياض شامل نوشته‌اى به نام " كتاب المنتخب من حكايات الصوفية " است كه منسوب به سلمى و احتمالا خلاصه‌ى كتاب خلدى است . 134 تنها كتاب طبقات كه سلمى به نام از آن ياد مىكند ، كتاب طبقات النساك ، اثر ابو سعيد بن اعرابى ( متوفى 341 / 952 - 53 ) است . 135 ابن اعرابى اصلا از اهالى بصره بود ، اما در مكّه با عنوان امام مسجد الحرام خدمت مىكرد و در همان‌جا وفات يافت . اگرچه تنها يك‌بار از او نام برده شده است ( بخش 6 ) ، ولى وى از مهم‌ترين صاحب‌نظرانى است كه نام او در كتاب زنان صوفى سلمى آمده است . ابن اعرابى با وجود موقعيت خاص خود به‌عنوان استاد برجسته‌ى صوفى و صاحب يكى از والاترين مقام‌هاى تدريس كه در آن زمان ممكن بود نصيب كسى شود ، يك نسل كامل از صوفيان را از خراسان گرفته تا بخش مسلمان‌نشين اسپانيا تحت تأثير آراء خود قرار داده بود . 136 يكى از نخستين دفعاتى كه واژه‌ى طبقات در آثار صوفيه به كار رفته ، در تذكره‌ى وى بوده كه اكنون مفقود شده است . بنابراين اگر اين كتاب نيز چون كتاب ذكر النّسوة المتعبدات الصوفيات سلمى در كنج پنهانى در كتابخانه‌اى يافت شود ، مسلما ارزش فراوانى براى تاريخ تصوف اسلامى خواهد داشت .