گفت : من نصف محصول را به قيمت معينى تخمين زدهام . آنها اگر بخواهند مىتوانند آن را به مبلغ تخمين زده شده بردارند و اگر نخواستند ما برمىداريم . آنگاه رو به يهوديان كرد و گفت : يا اينكه مبلغ تخمين زده شده را از من مىگيريد و نصف محصولات را به من مىدهيد و يا اينكه نصف محصولات را به شما مىدهم و مبلغ تخمين زده شده را مىگيريم . در اين حال يكى از يهوديان گفت : آسمانها و زمين بر پايهء همين حكم استوار مانده است . « 1 »
( 1 ) واقدى روايت كرده است : پس از آن كه عبد الله محصولات را تخمين زد ، به آنها گفت : اگر بخواهيد مىتوانيد كه محصولات را برداريد و ضمانت كنيد كه نصف آن را به ما تحويل دهيد و اگر نخواستيد ما چنين مىكنيم و نصف آن را براى شما تضمين مىكنيم .
عبد الله چهل هزار خروار بار از محصولات را معين كرده بود . يهودان مقدارى از طلا و جواهرات همسران خود را جمعآورى كرده و به عبد الله دادند و گفتند : اين را به تو هديه مىكنيم تا در تخمين و تقسيم محصولات ، جانب ما را نگاه دارى ! عبد الله گفت : اى يهوديان ! به خدا قسم كه شما از بدترين مخلوقات خداوند در نظر من هستيد ، اما اين باعث نمىشود كه بر شما ستمى روا دارم . آنها گفتند :
آسمانها و زمين به خاطر چنين حكم عادلانهاى استوار مانده است ! « 2 »
( 2 ) همانطور كه اين خبر ملازم آن است كه تخمين زدن عبد الله بن رواحه قبل از شهادت وى در جنگ موته باشد ، همچنين ملازم با آن است كه قبل از شهادت زيد بن حارثه شيبانى باشد و اين مقتضى آن است كه اسم وى را در فهرست كسانى ببينيم كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله براى آنها سهمى قرار داده است ، نه اينكه اسم وى را نداشته باشيم و به جاى او اسم پسرش اسامه ضبط شده باشد ، چنان كه در فهرستهاى سيرهء ابن اسحاق « 3 » و ابن هشام « 4 » چنين است !
( 3 ) همچنين اسم جعفر بن أبي طالب را در كنار اسم برادرانش : على و عقيل و خواهرانش : امّ طالب و ام هانى و جمانه نمىبينيم و تنها عنوان بنى جعفر را مىيابيم كه دلالت مىكند بر اينكه اين فهرستها مربوط به بعد از جنگ موته بوده است و بلكه مربوط به بعد از فتح مكه بوده است ؛ زيرا شامل اسم عقيل و خواهرانش و عباس و ام الحكم ، دختر زبير بن عبد المطلب و افراد ديگرى مىباشد كه بعد از فتح مكه اسلام آوردند و همه اينها دلالت مىكند بر اينكه اين فهرست مربوط به بعد از فتح مكه مىباشد ، نه بعد از فتح خيبر . بلكه با اندكى دقت متوجه مىشويم كه ابن اسحاق و واقدى اين فهرست را بعد از سفارش آن
هامش
( 1 ) . فروع كافى ، ج 5 ، ص 266 - 268 و أمالى صدوق ، ص 218 و سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 369 .
( 2 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 691 .
( 3 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 365 - 366 .
( 4 ) . مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 694 - 695 .