( 1 )
عمرهء قضا
در يكى از بندهاى صلح حديبيه كه در ذى الحجهء سال ششم هجرى تنظيم شده بود ، مشركان به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گفته بودند :
« در سال آينده ، در همين ماه به مدت سه روز بيت الحرام را براى تو ( و مسلمانان ) قرق مىكنيم تا مناسك را انجام دهى و برگردى » . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به اين بند پاسخ مثبت داد و آن را پذيرفت . « 1 »
واقدى مىنويسد : پس از ورود به ماه ذى القعده در سال هفتم هجرى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دستور فرمود :
كسانى كه در حديبيه حضور داشتهاند ، هيچ كدام از انجام عمرهء قضا با وى در اين سال ( هفتم ) بازنمانند و به كسانى كه با وى در صلح حديبيه حضور نداشتند ، اجازه داد كه به جمع لشكريان بپيوندند .
سپس از ابن عباس روايت كرده است : بعضى از عربهاى حاضر در مدينه به آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله گفتند :
اى رسول خدا ، با رفتن شما كسى نيست كه غذاى ما را بدهد . آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله به مسلمانان فرمودند كه در راه خدا چيزى به آنها بدهند . مسلمانان پرسيدند : اى رسول خدا ، چه چيزى را صدقه بدهيم در حالى كه خودمان چيزى نداريم . آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله فرمود : به هر چيز كمى كه باشد ، اگر چه نصف دانهء خرما باشد . « 2 »
( 2 ) رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله براى اين عمره ، شصت شتر برداشتند و با دست مبارك خويش آنها را نشانهگذارى كردند . در اين سال ابو هريرهء دوسى و عبيد بن ابى رهم غفارى زير نظر ناحية بن جندب اسلمى كه چهار نفر از نوجوانان قبيلهء اسلم را نيز به همراه داشت ؛ وظيفهء حفاظت و چرانيدن شترها را بر عهده داشتند كه آنها را جلوتر از مسلمانان به پيش مىبردند و مىچراندند .
همچنين رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله صد اسب را به همراه برد و محمد بن مسلمه انصارى را مسئول سواره نظام كرد و دستور داد كه همهء افراد كلاهخود ، زره ، و نيزه و سلاحهاى خويش را بردارند و بشير بن سعد را مسئول آنها قرار داد . از آن حضرت سؤال شد كه چرا دستور حمل سلاح را دادهاى در حالى كه آنها با ما شرط كردهاند كه فقط با همراه داشتن سلاح مسافر ، يعنى شمشيرهاى غلاف شده مىتوانيم وارد مكه شويم ؟ !
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : ما با اين سلاحها وارد حرم نمىشويم ؛ بلكه اينها را نزديك خويش نگاه مىداريم تا اگر كسانى به ما شبيخون زدند ، سلاح در دسترس ما باشد .
هامش
( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 311 .
( 2 ) . كامل آن چنين است : پس خداوند در شأن آن نازل كرد :« وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ »؛ بقره ( 2 ) ، 195 و قبل از آن آيهء ماه حرام آمده است و بعد از آن پنج آيهء مربوط به حج قرار دارد و اين با مفهوم خبر مطابقت دارد و شايد كه همين باعث شده باشد كه مفسّران قرآن بگويند : اين آيات بعدا به سورهء بقره ملحق شده است .