پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : دستهاى مرا بگيريد . سپس در حالى كه ملحفهاى به دور خود پيچيده و سرش را با پارچهاى بسته بود ، وارد مسجد شد و بر منبر نشست . « 1 » آنگاه حمد و ثناى الهى را به جاى آورد و فرمود :
« اى مردم ، چه چيز باعث شده كه مرگ پيامبرتان را انكار كنيد ؟ مگر مرگ مرا و همهء شما را در بر نمىگيرد ؟ اگر بنا بود كه كسى جاويدان باقى بماند ، در ميان شما براى هميشه باقى مىماندم .
( 1 ) آگاه باشيد كه من به پروردگارم ملحق خواهم شد ، در حالى كه در ميان شما چيزى را به يادگار گذاشتهام كه اگر بدان تمسك جوييد ، هرگز گمراه نمىشويد : كتاب خدا كه در دستهاى شماست و صبح و شام آن را مىخوانيد . . . و عترتم ، اهل بيت خودم را در ميان شما باقى گذاشتهام و شما را دربارهء آنها سفارش مىكنم .
شما را دربارهء انصار به نيكى سفارش مىكنم . هرآينه مىدانيد كه آنها چه مقامى نزد خدا و رسولش و مؤمنين دارند ، آيا آنها به شما پناه ندادند و امكاناتشان را در اختيار شما نگذاشتند ؛ در حالى كه خودشان در سختى و مشقت به سر مىبردند ؟ !
پس هر كدام از شما كه متولى امرى شديد كه در آن مىتوانيد به نفع يا ضرر ديگران اقدام كنيد ، در اين صورت بايد كه سخنان نيكوكاران انصار را بپذيرد و از خطا كنندگان درگذرد . »
اين مجلس آخرين مجلسى بود كه برگزار شد تا اين كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به ملاقات پروردگارش رفت . « 2 »
سپس به افراد كه در اطرافش اجتماع كرده بودند ، فرمود : « اى مردم ، بدانيد كه بعد از من پيامبرى نمىآيد و سنّتى بعد از سنت من وجود ندارد ، پس هر كسى كه آن را ادعا كرد ، ادعاى خودش است و جايگاهش جهنم خواهد بود . هر كسى كه ادعاى پيامبرى كرد ، او را به قتل برسانيد و پيروانش اهل جهنم خواهند بود .
اى مردم ، قصاص را زنده نگه داريد و حق را برپا نگه داريد و متفرق نشويد و مسلمان باقى بمانيد تا پايدار باشيد . « 3 »
( 2 )
برادر و همراه مرا فرابخوانيد
شيخ مفيد در ارشاد نقل كرده است : امير المؤمنين جز براى انجام كارهاى ضرورى ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را تنها نمىگذاشت و تنها براى انجام بعضى از كارهاى ضرورى بيرون مىرفت .
هامش
( 1 ) . طبرسى مثل همين را در الاحتجاج ، ج 1 ، ص 89 آورده ، اما در آن آمده است : آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله بر يكى از ستونهاى مسجد تكيه كرد و خطبه را ايراد كرد .
( 2 ) . أمالى شيخ مفيد ، ص 45 - 47 ، حديث .
( 3 ) . همان ، ص 53 ، حديث 15 ، به نقل از امام باقر عليه السّلام .